urn:aggregator-vasilakism-gr:feeds:atom Vasilakism Συναθροιστής » ODYSS c http://osgouros.blogspot.com/2010/09/o.html c c ικ.1/ Ράλλης Κοψίδης,σχέδιοΜου άρεσε ιδιαίτερα ο τίτλος του σχετικού άρθρου της εφημερίδας "Αυγή" (νεκρολογία στις 17.08.2010), τρεις μέρες αφού έφυγε από τη ζωή (στις 14.08.2010) ο σπουδαίος αυτός ζωγράφος, αγιογράφος, εικονογράφος και πεζογράφος, μαθητής του Φώτη Κόντογλου** και δημιουργός που μου είχε προξενήσει ιδιαίτερη εντύπωση η δουλειά του όταν την πρωτοείδα, φοιτητής στα τέλη της δεκαετίας του ΄70 (εικ.1,2). Διερωτώμαι αλήθεια πολλές φορές για την τύχη που θα μπορούσαν να έχουν σε ένα ευρύτερο ακροατήριο τέτοιες εκφραστικές προσεγγίσεις αν για παράδειγμα ο καλλιτέχνης ζούσε σε μια άλλη μεγαλύτερη χώρα.

εικ.2/Ράλλης Κοψίδης,Ζωγραφική

εικ.3/Φ.Κόντογλου,Ο άγριος Κονέκ-κονέκ

Μαθητής του σπουδαίου ανανεωτή της παραδοσιακής βυζαντινής τέχνης Φώτη Κόντογλου (θυμάστε τον άγριο Κονέκ-Κονέκ;/εικ.3) επηρεασμένος ιδιαίτερα από τους ζωγραφικούς του δρόμους και τη μεγάλη ορθόδοξη αγιογραφική και εικονογραφική παράδοση, μας άφησε ένα έργο πολύπτυχο και πολυσήμαντο που έχει μεγάλη σχέση με δημιουργικές περιοχές ανεξάντλητες που ξεκινούν από τα βραχογραφήματα και φτάνουν μέχρι τις εικονογραφήσεις της τέχνης του δρόμου (street-art) και τα στρατευμένα λατινοαμερικάνικα murals, που έχουν τόση επιρροή και στη σύγχρονη πρωτοποριακή έκφραση καλλιτεχνών της νεότερης γενιάς όπως ο εξαιρετικός Στέλιος Φαϊτάκης(εικ.4).

εικ.4/Στέλιος Φαϊτάκης,Σημείο βρασμού

 

 ( Όταν σε διεθνή περιοδικά τέχνης σαν το Juxtapoz***, μπορεί να βρει κανείς αφιερώματα στη δουλειά του Φαϊτάκη αυτό σημαίνει πραγματικά πως το εκφραστικό και εικονογραφικό του περιεχόμενο κινείται σε περιοχές ιδιαίτερης εικαστικής έντασης και ενδιαφέροντος τουλάχιστον για όσους έχουν τα κριτήρια να το αναγνωρίσουν).  

εικ.5/Ρ.Κοψίδης, Η αλεπού και το λιοντάρι (εικονογράφηση παραμυθιού)

Η δημιουργική διαδρομή του Ράλλη Κοψίδη ενσωμάτωσε μια πληθώρα αναφορών και οι εικονογραφήσεις του για τα παραμύθια του Γ.Α. Μέγα και για πολλά βιβλία μέχρι και πρόσφατα ,εμπλουτίζει τη νεοελληνική τέχνη με μερικά από τα σπουδαιότερα και πιο παράξενα θα πρόσθετα εικονογραφικά της προγράμματα (εικ.5). Το στοιχείο της φυσικής πραγματικότητας αλλά και της μεταφυσικής είναι αξεχώριστα παρόντα στο έργο του και σε πολλές περιπτώσεις είναι εμφανείς οι σχέσεις του τόσο με την αναζήτηση μιας σχεδόν φυσιοκρατικής εικονογραφικής ιεραρχίας όσο και με προτιμήσεις που διατρέχουν όλο το εύρος των εκφράσεων της μεταφυσικής μορφολογίας που σε μερικούς πίνακές του(εικ.6,7) αποκτά ομόλογη σχέση με εμβληματικούς πίνακες σαν το "Μεγάλο Μεταφυσικό" ή τον "Αρχαιολόγο" του Giorgio De Chirico.****(εικ.8,9)

εικ.6/Ρ.Κοψίδης,Φιγούρα στην ομίχλη,1979

εικ.7/Ρ.Κοψίδης,Κάστρο,1977

 

εικ.8/Giorgio de Chirico, Ο μεγάλος μεταφυσικός

εικ.9/Giorgio de Chirico, Ο αρχαιολόγος

Η διάθεση του Ράλλη Κοψίδη -και αυτό περιγράφεται και στα γραπτά του κείμενα- αντιστρατεύεται με ευδιάκριτο τρόπο τις κλασικές απεικονιστικές αναπαραστάσεις ακόμη και στην απλή τοπιογραφία και προτείνει αφαιρετικά υπερρεαλιστικά περιγράμματα μέσα στα οποία δεν αναπτύσσεται μόνο το προσωπικό του όραμα ως εικονογραφική περιήγηση αλλά ενσωματώνεται με ποιητικό και επιτηδευμένα ανυποψίαστο τρόπο η πρωτογενής του επαφή με τους μεταφυσικούς ακροδέκτες της έμπνευσής του. Μια διαρκής εναπόθεση υλικών και μορφών διαμορφώνει παλίμψηστους τόπους όπου μπορεί να ανακαλύψει κανείς πρωτογενείς στοιχειώσεις μιας λαϊκότροπης τυπολογίας εμπλουτισμένους με ανοίκεια και παράδοξα εικονογραφημένα αφηγήματα που απέχουν πολύ από τα μηχανεύματα της παραδοσιακής παραστατικότητας (εικ.10,11).

εικ.10/Ρ.Κοψίδης,Ελληνικό τοπίο,1979

εικ.10/Ρ.Κοψίδης,Το όραμα του Αποστόλου Παύλου,1978

εικ.12/Ρ.Κοψίδης,Λαύριο,1980

εικ.13/Ν.Γ.Πεντζίκης,Μυχός της Θεσσαλονίκης

εικ.14/Jackson Pollock,No 1, 1950

Σε μερικές περιπτώσει (εικ.12) οι σχολαστικές λεπταίσθητες και εξαιρετικά πυκνογραφημένες εναποθέσεις των πολυπληθών διαφορετικών, λεπτομερειακών και εξαντλητικά αρθρωμένων σχολιασμών του αίρονται στο ύψος μιας γραπτής μαρτυρίας που ανακαλεί πινακίδες της γραμμικής β ή τα χιλιότροπα ορνιθοσκαλίσματα του αγίου Νικολάου Γαβριήλ Πεντζίκη***** (εικ.13) από τις γνωστές εικονογραφήσεις του με τα μαύρα πενάκια που φαίνονται άνευ αντικρίσματος από κοντά αλλά έχουν την εκρηκτικότητα να επανασυστήνουν τη συμπαντική κοσμογονία ως εικόνες νεφελωμάτων μιας πυκνής αστρικής σκοτεινής ύλης. Η δουλειά του Τζάκσον Πόλλοκ****** (εικ.14) και ιδιαίτερα τα φοβερά του «ριπίσματα» που τον ανέδειξαν σε πρώιμο οραματικό εικονογράφο μιας κοσμικής αρμονίας φωτογραφημένης με πραγματικούς φακούς στα τέλη του 20ου αιώνα, είναι ό,τι πιο χαρακτηριστικά ομόλογο μου έρχεται στο νου, όταν αντικρίζω τις τυπολογίες μιας τέτοιας εικονογράφησης.

Το ανησυχαστικό και μαζί καθησυχαστικό σωρευτικό υλικό της φανταστικής παραμυθίας του Ράλλη Κοψίδη αποκαλύπτεται έτσι αναδυόμενο πολλές φορές από τη στιβαρή έδραση των εικόνων και μετασχηματίζεται κορυφούμενο σε επίκληση ενός διαρκούς προσωπικού οράματος που με τρόπο πολλές φορές τρυφερό ,σαν μυστική προσευχή, επιχειρεί να επαναθεμελιώσει το κύρος της ζωγραφικής αφήγησης που έχει χαθεί μέσα στην κυριαρχούσα συνθήκη της υλικής μας μονοτροπίας.

Οdyss, 5.09.2010
 Σημειώσεις:*/Ησαϊας 37/λζ΄ 16. Ψαλμός 18/ιη΄ 10.
**/Φώτης Κόντογλου[1895-1965]: Μεγάλος έλληνας μικρασιάτης αγιογράφος και ζωγράφος και λογοτέχνης με σημαντικό έργο και ουσιώδη συμβολή στην ανανέωση της βυζαντινής τεχνοτροπίας στη διάρκεια του 20ου αιώνα. Το έργο του άσκησε πολυεπίπεδη επιρροή σε πολλούς έλληνες εικαστικούς και εξακολουθεί να αποτελεί αναφορά για όλες τις σύγχρονες ζωγραφικές πρακτικές και της νεότερης γενιάς που επιλέγει εικονογραφικές εμπνεύσεις από τη μεγάλη δεξαμενή αυτής της παράδοσης.
***/Juxtapoz: Κορυφαίο αμερικανικό περιοδικό της σύγχρονης εικαστικής σκηνής με επιλεκτικές προτιμήσεις στις τεχνικές των κόμικ, της τέχνης του δρόμου, τα γκράφιτι και τα εικονογραφικά περιεχόμενα των ρευμάτων της heavy metal καλλιτεχνικής σκηνής.
****/Giorgio De Chirico [1888-1978]: Aπλά ο μεγαλύτερος μεταφυσικός ζωγράφος και εικονογράφος που γεννήθηκε ποτέ (στο Βόλο το 1888!).Το έργο του αποτέλεσε καταστατική αναφορά του καλλιτεχνικού αναβρασμού του 20ου αιώνα και ιδιαίτερα του σουρεαλιστικού κινήματος. Σπουδαίο θεωρείται το έργο της πρώιμης «μεταφυσικής» περιόδου των αρχών του αιώνα, που μας έχει κληροδοτήσει μερικά από τα πιο σπουδαία αριστουργήματα της ευρωπαϊκής ζωγραφικής.
*****/ Νικόλαος Γαβριήλ Πεντζίκης[1908-1993]: Πολύπλευρη προσωπικότητα της Θεσσαλονίκης, ο φαρμακοποιός και ζωγράφος, λογοτέχνης, αγιογράφος και αγιορείτης δια βίου διανοούμενος, έγραψε μερικά αριστουργηματικά μυθιστορήματα και κατέστησε μοναδική τη σχέση της μεγάλης «θύραθεν» ορθόδοξης παράδοσης με το νεοελληνικό πολιτισμό.
******/ Jackson Pollock [1912-1956]: Ένας από τους μείζονες εκπροσώπους της μεταπολεμικής αφαίρεσης και του αφηρημένου εξπρεσιονισμού στη ζωγραφική με σημαντικό έργο που συναντάται στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου. Οι πίνακές του που έχουν παραχθεί με την τεχνική του ripping (χύσιμο και πέταγμα χρώματος σε τεράστιους καμβάδες) τον έκανε διάσημο ενώ το τέλος του υπήρξε τραγικό καθώς καρφώθηκε οδηγώντας με ταχύτητα το αυτοκίνητό του πάνω σε δέντρο. Ο έλληνας σκηνοθέτης Απόστολος Δοξιάδης έκανε μια εκπληκτική ταινία αφιερωμένη στην περίπτωσή του, γυρισμένη με φιγούρες του θεάτρου σκιών. («Η τραγική ιστορία του Τζάκσον Πόλλοκ»,78΄,1999). ]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/08/e.html c c Οι ειδήσεις τρέχουν καθημερινά με ρυθμό εξουθενωτικό. Κυρίως οι δυσάρεστες. Στην Ελλάδα είναι το Μνημόνιο, οι υποψήφιοι των εκλογών που έρχονται και εσχάτως οι φωτιές του Αυγουστιάτικου αγέρα. Η καλοκαιρινή ραστώνη φτάνει προς το τέλος της και όπως φαίνεται το επερχόμενο φθινόπωρο θα΄ναι κι αυτό θερμό. Στην Ευρώπη τα νέα που δεσπόζουν είναι οι νέες διώξεις των Ρομά από τη γαλλική κυβέρνηση που τους υποχρεώνει με 300 ευρώ το κεφάλι να επιστρέφουν άρον άρον στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Απ΄όπου έφυγαν γιατί ήταν αδύνατο να ζήσουν.

Γαλλία. Δεν έχουν στεγνώσει ακόμη τα συνθήματα του Μάη του ΄68, ούτε έσβησαν ακόμη οι φωτιές στα παρισινά προάστια το 2007, όταν ξέσπασαν οι ταραχές με αφορμή την εξέγερση των νεαρών μεταναστών στα γκέτο. Από τότε μέχρι σήμερα η κεντρική εξουσία δεν φάνηκε να αναζητεί τρόπους για να βελτιώσει την κατάσταση για τους κολασμένους των αστικών ερήμων που περιβάλλουν τις μεγάλες πόλεις, γεμάτες προβλήματα και θυμό που γεννά η στέρηση και η ανάγκη. Όσοι δεν έχουν δει ακόμη την ταινία του γάλλου σκηνοθέτη Ματιέ Κασοβίτς «Το μίσος» [La haine, 1995],ας την αναζητήσουν. Όσα διαδραματίζονται περιγράφουν ανάγλυφα το σημερινό ζόφο. Μια ταινία που μου φέρνει στο νου εκείνη του Ίγκμαρ Μπέργκμαν «Το αυγό του φιδιού»[1977] που αναφερόταν σε μια άλλη εποχή, τις αρχές της δεκαετίας του ΄20 στο Βερολίνο τα χρόνια που επωάζονταν μέσα σε κλίμα φόβου, η επερχόμενη κόλαση του ναζισμού.

Στη Γαλλία των ποιητών και του διαφωτισμού, της αστικής επανάστασης, των μανιφέστων και των προγραμμάτων της καλλιτεχνικής πρωτοπορίας, του υπαρξισμού και των φιλοσόφων του δρόμου, του Μάη που άλλαξε τις συνειδήσεις και των ευρωπαϊκών θεσμών του σήμερα, φαίνεται πως οι ευρωπαϊκές συνθήκες για τη μετακίνηση πληθυσμών και την καταπολέμηση του αποκλεισμού, σήμερα πια σε εποχή κρίσης φαίνονται να δοκιμάζονται χωρίς όρια.

Πριν από λίγες μέρες, όταν ξεκίνησε το αυγουστιάτικο πογκρόμ κατά των Ρομά, η εφημερίδα Monde στηλίτευσε με άρθρο του διευθυντή της τις πρακτικές και τις μεθόδους της σημερινής κυβέρνησης και επεσήμανε πως όσα συμβαίνουν δεν έχουν καμιά σχέση με τις ευρωπαϊκές προβλέψεις. Που είναι αλήθεια σήμερα οι θαρραλέες φωνές των γάλλων διανοουμένων; Στη χώρα του Ζαν Πωλ Σαρτρ και του Μισέλ Φουκώ, του Κλωντ Λεβί Στρος και του Ζακ Λικ Γκοντάρ, στη χώρα που εδρεύει το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο που έχουν χαθεί οι  ευαίσθητες φωνές και δεν ακούγεται από πουθενά καμιά αντίδραση;
Ο Ντανιέλ Κον Μπεντίτ, στη διάρκεια του γαλλικού Μάη κατηγορήθηκε ως εβραίος από το γκωλικό κράτος και την άλλη μέρα το Παρίσι σείονταν από το σύνθημα «είμαστε όλοι εβραίοι», σήμερα που κάθε μέρα διαλύονται καταυλισμοί Ρομά και απελαύνονται εκατοντάδες άνθρωποι με πενταροδεκάρες, ποιοί επιτέλους θα ορθώσουν το ηθικό τους έστω ανάστημα μιλώντας για τα αυτονόητα;...Οι πρακτικές αυτές δεν έχουν κανένα ηθικό έρμα, γιατί δεν διαθέτουν ούτε πολιτική νομιμοποίηση καθώς αντιστρατεύονται τις ευρωπαϊκές συνθήκες αλλά ούτε και ανταποκρίνονται στα διδάγματα της ιστορικής και της πολιτιστικής εμπειρίας της γηραιάς ηπείρου που στη διάρκεια του περασμένου αιώνα δεν κατάφερε να αποφύγει τους πολέμους και την ανθρώπινη οδύνη ανοίγοντας διάπλατα τις πύλες της κόλασης για εκατομμύρια εβραίους, ευρωπαίους και διαφορετικούς πολίτες που βρέθηκαν απροετοίμαστοι στο έλεος μιας πρωτοφανούς βαρβαρότητας.
H Κάρμεν, η ηρωίδα του Μπιζέ στην ομώνυμη όπερα τραγουδάει: «Ο έρωτας είναι παιδί τσιγγάνου, ποτέ μα ποτέ δεν γνώρισε το νόμο».Και στο ισπανικά φλαμέγκο, του πάθους και της ελευθερίας, ο τσιγκάνικος χορός μεταμορφώνει το σπίρτο και τη δύναμη μιας αδούλωτης βαθιάς ψυχής σε σπαρακτική σωματική εικονογραφία της πιο ακραίας υποδήλωσης του έρωτα και του θανάτου μαζί την ίδια ώρα. Στις λαϊκές εκφράσεις μιας πλατιάς παράδοσης αλλά και στις πιο έντεχνες και γοητευτικές καλλιτεχνικές αφηγήσεις, οι τσιγγάνοι, η φυλή των Ρομά, πάντα είχε μια θέση που όμως ποτέ δεν ανταποκρίνονταν στη δημόσια μεταχείριση που τους επιφυλάχθηκε στη διάρκεια της πολυτάραχης ευρωπαϊκής ιστορίας. Στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί στο Άουσβιτς και το Μπίρκεναου η μοίρα τους ήταν κοινή με των εβραίων της σοά. Τους έκαιγαν στους φούρνους.

Σήμερα που η ενωμένη Ευρώπη έχει χτίσει ένα σημαντικό κανονιστικό πλαίσιο και τα ζητήματα της καταπολέμησης των κάθε λογής αποκλεισμών βρίσκονται μέσα στην ημερήσια ατζέντα των κεντρικών της θεσμικών εκφράσεων, την ώρα που η επίτροπος Δικαιοσύνης κ.Ρέντιγκ εφιστά την προσοχή των κυβερνήσεων στην τήρηση του κοινού ευρωπαϊκού κεκτημένου, εθνικές κυβερνήσεις στη Γαλλία και την Ιταλία εμφανίζονται να επιλέγουν και να ακολουθούν πολιτικές που ελάχιστη σχέση φαίνεται να έχουν με κάθε δέσμευση απέναντι σε κοινές ρυθμίσεις που έχουν προσυπογράψει. Αλήθεια που είναι το ευρωπαϊκό δικαστήριο των ανθρώπινων διακαιωμάτων αυτή την ώρα; Μόνο σε πολεμικές και εμφύλιες διαμάχες κινητοποιείται αυτεπάγγελτα; Ο φοβερός μηχανισμός της χρηματοπιστωτικής συνθήκης και της κίνησης των κεφαλαίων έχει τακτοποιήσει τα πάντα και διαθέτει μια απίστευτη ετοιμότητα και για τα πιο μικρά ζητήματα. Για την κίνηση και τη βίαιη μετακίνηση των ανθρώπινων υπάρξεων γιατί εμφανίζεται να αντιδρά με τόση αδράνεια;

Η (πολιτική) Ευρώπη είχε πει πρόσφατα σε συνέντευξή του ο πάλαι ποτέ κόκκινος Ντάνι, πως αποτελεί σήμερα τη μεγαλύτερη ουτοπία. Η θέση του με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο. Είναι προφανές πως χρειάζεται τεράστια προσπάθεια για να καταφέρει κάποια στιγμή αυτό να γίνει μια πραγματικότητα. Η φοβερή ιστορική πραγματικότητα των τελευταίων αιώνων δείχνει να αποθαρρύνει μια αντίστοιχη προοπτική και όσα βέβαια συμβαίνουν τώρα δεν αποτελούν ευοίωνα σημάδια. Στην Ουγγαρία, το κόμμα Γιόμπικ, που πήρε στις εκλογές 18%, έχει στο πρόγραμμά του την πρόβλεψη για την ανάπτυξη ενός μαζικού προγράμματος στείρωσης των Ρομά(!).Δεν ξέρω αν θα είναι εθελοντική ή υποχρεωτική για όλους αδιακρίτως. Και στην κοντινή μας Ιταλία, ο υπουργός Μορόνι, υπεύθυνος για τη μετανάστευση δηλώνει πως το ιταλικό κράτος στο ζήτημα των ρομά και όλων όσων δεν είναι νόμιμοι προφανώς θα είναι άκαμπτο.
Υπάρχει πολύ μεγάλη ρητορεία για την παραβατικότητα των ρομά. Τη συστηματική επαιτεία που ασκούν και τις κλοπές που διαπράττουν. Το εμπόριο και το λαθρεμπόριο που μπλέκονται πολλές φορές. Την περηφάνεια τους ακόμη και την αδυναμία μας να συνομιλήσουμε μαζί τους. Δεν μιλάμε όμως συνήθως ή και ποτέ για τα προβλήματά τους. Τη φτώχεια, την ένδεια, τις φυσικές ανθρώπινες ανάγκες που για όλους τους υπόλοιπους θεωρούνται πράγματα αυτονόητα. Την παρουσία των παιδιών τους στο σχολειό, την πρόσβασή τους σε υπηρεσίες και κοινωνική φροντίδα, τη δυνατότητά τους να αισθάνονται ισότιμοι με μας πολίτες. Τη στοιχειώδη ανάγκη τους για καταυλισμούς που δεν θα αποτελούν μικρές χωματερές γεμάτες σκουπίδια που ουδείς Ο.Τ.Α. μαζεύει, τη δυνατότητά τους να έχουν ρεύμα και νερό τρεχούμενο και κυρίως το δικαίωμά τους να ζουν με τον τρόπο τους και όχι κατ΄ανάγκη με τις δικές μας νόρμες. Την επαφή τους με στοιχειωδώς οργανωμένους και καθαρούς δημόσιους χώρους που θα μπορούν να οικειοποιούνται και να παίζουν τα παιδιά τους. Την επαφή τους με την ευρύτερη ανθρώπινη κοινότητα και την παρουσία των κοινωνικών θεσμών του τόπου που τους υποδέχεται μέσα από προγράμματα που θα συνδιαμορφώνουν οι ίδιοι…

Το φωτεινό παράδειγμα της Σαμπιχά Σουλεϊμάν* και του Συλλόγου γυναικών ρομά στο Δροσερό της Ξάνθης δείχνει ένα δρόμο. Όχι ιδρυματικές αντιμετωπίσεις και φιλανθρωπίες. Ούτε διαπραγμάτευση στεγαστικών και κοινωνικών βοηθημάτων που απλά μεταθέτουν και αναπαράγουν τα προβλήματα. Άμεση και μετωπική αντιμετώπιση της καθημερινότητας και των αληθινών βιοτικών αναγκών. Με δραστικές στάσεις απέναντι στα ζητήματα που σχετίζονται με την ανθρώπινη κοινή καθημερινή συνθήκη και την κάλυψη των αυτονόητων αναγκών τους. Δουλειά και απασχόληση με τη μεγαλύτερη δυνατή αξιοπρέπεια, πρόσβαση στην εκπαίδευση και τις κοινωνικές υπηρεσίες, στοιχειώδης οργάνωση του δημόσιου χώρου των καταυλισμών και αναβάθμιση της ποιότητάς του, συλλογική διαπραγμάτευση με την κοινότητα για τη δημιουργία ενός ελάχιστου κλίματος ανεκτικότητας στη συνύπαρξη μαζί της και βεβαίως και πάνω απ΄όλα σεβασμός της ιδιαιτερότητας και της προσωπικής επιλογής των ρομά να διαβιώνουν μέσα από τα δικά τους αξιακά πρότυπα και τις δικές τους προτιμήσεις…

Στο Ηράκλειο της Κρήτης υπάρχει ένας καταυλισμός Ρομά. Πολύ κοντά στην πόλη και στο αεροδρόμιο. Και εκεί τα προβλήματα είναι τα ίδια και δυσεπίλυτα. Υπάρχει όμως και μια παράδοση ανεκτικότητας και δημοκρατικής νοοτροπίας καλλιεργημένης στο χρόνο, που μου λέει πως τα πράγματα μπορούν να αντιμετωπιστούν με ένα θετικό τρόπο. Η καταπολέμηση των αποκλεισμών στο δημόσιο χώρο μπορεί να αποτελέσει υπόθεση της κοινωνίας των πολιτών. Το Ηράκλειο μπορεί να ακολουθήσει ένα διαφορετικό δρόμο από εκείνους που καθημερινά βλέπουμε να ακολουθούνται στον «πολιτισμένο» ευρωπαϊκό βορρά. Στην Κρήτη-ήπειρο της Μεσογειακής ανατολής εκεί που τα ρεύματα των διαδρομών του πολιτισμού που διέτρεχαν πάντα τη γη της από τις άκρες της ανοιχτής θάλασσας ίσαμε τις απάτητες κορυφές των βουνών της, οι άνθρωποί κατάφεραν σε όλες τις εποχές να καλλιεργήσουν τις βαθύτερες συνάψεις που σφυρηλάτησαν την ενότητά τους και εναντιώθηκαν πάντα σχεδόν σε κατακτητές και νοοτροπίες που τους ήθελαν δούλους και προσκυνημένους... Δεν τα γράφω αυτά επειδή νιώθω διαφορετικός αλλά γιατί έχω τη βαθιά πεποίθηση πως ο Τόπος είναι που κάνει διαφορετικούς τους ανθρώπους…Στην Κρήτη υπάρχει ακόμη λεβεντιά και φιλότιμο…Και κυρίως κουζουλάδα και αντίσταση σε μια συνθήκη που δεν έχει καταφέρει να μας κατακτήσει ολάκερους…Εκείνης της ιδιώτευσης και του ατομικού συμφέροντος… Και αντιπροτείνει μια συλλογικότητα που αρνείται ευτυχώς να χρήσει την απληστία και το προσωπικό όφελος ως το πιο σημαντικό κίνητρο της καθημερινής μας συνύπαρξης…
Odyss, 23.08.2010
Σημειώσεις:   */ Σαμπιχά Σουλεϊμάν: Μια σπουδαία Ελληνίδα γυναίκα Ρομά , πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών Δροσερού Ξάνθης, που έχει προσφέρει σημαντικό έργο στην καταπολέμηση του αποκλεισμού σε μια κοινότητα 1200 ανθρώπων στην περιοχή της Ξάνθης. Οι πρωτοβουλίες της για τη βελτίωση της καθημερινότητας της κοινότητας των Ρομά και ο αγώνας της για τη δημιουργία ανθρώπινων υποδομών στον οικισμό , σε συνεργασία με την Αρχιτεκτονική σχολή του Πολυτεχνείου Θράκης και τον καθηγητή Πατρίκιο, αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα μιας αστείρευτης κινητικότητας που έχει εκτιμηθεί ιδιάιτερα και τιμηθεί από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας (2007) και διεθνείς οργανισμούς για τα δικαιώματα του ανθρώπου.Η Σαμπιχά Σουλεϊμάν αποτελεί μια φωτεινή περίπτωση που αξίζει να γνωρίσουμε και να προβάλλουμε, τώρα που η αντιμετώπιση των κοινοτήτων των Ρομά σε όλη την Ευρώπη φαίνεται να ανταποκρίνεται όλο και πιο πολύ στη ρητορεία του φόβου και της κρίσης που καταφέρνει να δημιουργεί ένα επικίνδυνο ρατσιστικό κλίμα.   links:
[www.europarl.europa.eu]
http://www.drosero.com/index.php ]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/08/ant.html c c
Με αφορμή ένα σχόλιο της Αγγέλας Καστρινάκη για "Burning houses" *,στη διάρκεια μιας συζήτησης (θέμα για το οποίο θα υπάρξει εκτενής αναφορά προσεχώς)  και αντί άλλου εικονογραφικού υλικού θεώρησα ενδιαφέρον να συνδυάσω τη σημερινή ανάρτηση του εξαιρετικού τελευταίου της ερωτικού διηγήματος "Επέτειος" που δημοσιεύτηκε την Τρίτη 17.08.2010 στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ με τη φοβερή σεκάνς - που πολλοί υποστηρίζουν πως είναι η καλύτερή του- του Αντρέι Ταρκόφσκι από την ταινία του  "Καθρέπτης" (ΖΕΡΚΑΛΟ στα ρωσικά).
ΕΠΕΤΕΙΟΣ της Αγγέλας Καστρινάκη
Κατεύθυνε το αυτοκίνητο στην άκρη της εθνικής οδού, στον χώρο στάθμευσης. Έλυσε τη ζώνη, έγειρε μπροστά και αγκάλιασε το τιμόνι. «Άσ’ τα να πάνε!» Είχε συγκρατηθεί τρεις μέρες – όχι, δύο. Αλλά τι μέρες! Τώρα, μακριά από βλέμματα γνωστών και αγνώστων μπορούσε να ξεσπάσει. Με θόρυβο, ασυγκράτητα, με μάτια-βρυσάκια και βρυχηθμούς. Στην πραγματικότητα δεν τα κρατούσε μονάχα δύο μέρες τα δάκρυά της, αλλά κοντά είκοσι χρόνια. Ωστόσο, τα άφηνε να κυλήσουν τούτη τη στιγμή, όταν κατά κάποιον τρόπο ήταν πια “πολύ αργά για δάκρυα”. «Παιδί μου, σοβαρέψου! Ποιος ο λόγος;» Οι νταλίκες που περνούσαν έσειαν το αυτοκίνητο πέρα δώθε. Ωραία βουνά στο βάθος, με χιόνι στην κορφή. Στο διπλανό κάθισμα, η τσάντα της. Και το τηλέφωνο. Η κίνηση ήταν πάρα πολύ απλή. «Όχι», έκανε, «με τίποτα».


Αυτή δεν ήταν ερωτική συνάντηση. Ήταν μια αδέξια παράσταση. Το έργο ήταν καλό, αλλά η παράσταση απέτυχε. Το έργο ήταν πολύ καλό, κάποτε. Όχι όμως πριν τρεις μέρες, ώρα εννιά το βράδυ. Στα χέρια είχε τις οδηγίες, πώς θα ’βρισκε το νέο του σπίτι. Στρίβεις, ανεβαίνεις τα σκαλάκια, δεύτερη είσοδος… Έφτασε ιδρωμένη, παρά το κρύο. Μια ανεπαίσθητη αγωνία στο βλέμμα του, όπως πάντα. Του χαμογέλασε ανασηκώνοντας το φρύδι. Μην παίρνει και πολύ αέρα. Όσο για το σπίτι, «μεγαλειώδες», του είπε λίγο κοροϊδεύοντας. Την ξενάγησε. «Αυτή η βεράντα –τώρα δεν φαίνεται καλά βλέπει ώς τη θάλασσα. Το καλοκαίρι θα καλώ εδώ πέρα». Θα καλούσε εκεί πέρα… Μια τέτοια φράση παρέβαινε τους κανόνες μεταξύ τους: όταν συναντιόνταν, υπήρχε τάχα μονάχα το παρόν και το «οι δυο τους». Γιατί τόση αδιακρισία;

«Τι θα πιεις;» Της έδειξε την πλούσια κάβα του. Σήκωσε τους ώμους. «Ό,τι να ’ναι». Ήταν μια μικρή φιλοφρόνηση -«τώρα με το ουίσκι θα ασχολούμαι;»-, αλλά εκείνος δεν έδειξε να αξιολογεί ιδιαίτερα την αδιαφορία της. Ίσως για να μην παίρνει κι η ίδια πολύ αέρα. Έφταιγε όμως και το καινούργιο σπίτι, αυτό το καινούργιο σκηνικό. Όταν με τα ποτήρια στο χέρι έκαναν το γύρο του καθιστικού για να περιεργαστούν τους πίνακες, ήταν σαν να περιφέρονταν σε αίθουσα έκθεσης και να είχαν γύρω κόσμο που τους παρατηρούσε. Ίσως πάλι το πρόβλημα ήταν πως είχαν να ιδωθούν τόσον καιρό.

Στάθηκαν μπροστά στο πορτρέτο μιας καθιστής γυναίκας. «Τι λες για τούτο;» Η υπογραφή κάτι της θύμιζε. «Έλα τώρα!» τον μάλωσε. Αυτός μαζεύτηκε, βιάστηκε να προχωρήσει παρακάτω. Μια υποψία λοιπόν επιβεβαιωνόταν: η ζωγράφος, ναι, πριν κανένα χρόνο, σε μια άσχετη παρέα είχε μιλήσει για τη φιλία της με εκείνον, αφήνοντας να υπονοηθεί… Ήταν μια συμπαθητική κοπέλα, αλλά έκανε επίδειξη των κατακτήσεών της. «Έλα τώρα!» Κι όμως ο πίνακας ήταν ωραίος, ποιος ξέρει τι κατάλαβε εκείνος από την αντίδρασή της. Θα ’θελε να του εξηγήσει, όταν κάθισαν στον καναπέ, ακόμα και να τον ρωτήσει για τη ζωγράφο – είχε μεγάλη περιέργεια να μάθει αν είχε βάση η βουβή οργή της, πέρυσι, ή ήταν όλα μια ιδέα. Προτίμησε εντέλει να μην ρωτήσει.

«Δύο ολόκληρα χρόνια!» Χαμογέλασαν ο ένας στον άλλον, ακουμπώντας τα ποτήρια τους. «Σου έλειψα;» «Όχι και πολύ». Πόσο στα σοβαρά θα έπαιρνε την απάντησή της; Πέρυσι είχαν παραλείψει σιωπηρά, με κοινή συναίνεση, την καθιερωμένη συνάντηση. Περί άλλα ετύρβαζε μάλλον ο καθένας…
Μια καταπληκτική συγχορδία ακούστηκε στον χώρο. «Θυμάσαι ακόμα πως μου αρέσει η άρπα». «Δεν ξεχνώ τίποτα», τη διαβεβαίωσε. Έγειρε και τον φίλησε στην άκρη των χειλιών. Δεν ξεχνούσε… Μα κι η ίδια δεν ξεχνούσε, με όλες τις προσπάθειες, με όλους τους ελιγμούς της ανεξαρτησίας, της απόστασης. Και τα δύο χρόνια που μεσολάβησαν είχαν ίσως αυξήσει τις προσδοκίες: με τι βαρύ, άτσαλο καρδιοχτύπι είχε πάει να τον συναντήσει! Αλήθεια, με τι προετοιμασίες δεκαεξάχρονης!

Ένα τεράστιο φορτηγό-ψυγείο έσεισε πέρα δώθε το αυτοκίνητο. Σαν να την ταρακουνούσε μια χερούκλα απ’ τον ώμο. «Είσαι καλά, κορίτσι μου;» «Α, μπα, δεν είμαι καθόλου καλά. Κάθομαι και κλαίω για μια εντελώς ξοφλημένη ιστορία. Δεν είμαι καθόλου καλά!» Χαρτομάντιλα άφθονα είχε στην τσάντα της – είχε και το κινητό. Γιατί, αχ γιατί δεν του τηλεφωνούσε τώρα δα;

Είχε φέρει εκεί, στο χαμηλό τραπεζάκι, τυριά και αλλαντικά, μαζί και μια περιποιημένη πράσινη σαλάτα· μαχαιροπίρουνα τυλιγμένα σε κόκκινες χαρτοπετσέτες. Έλαμπε με την περιποιητικότητά του. Η ίδια είχε εκφράσει αντιρρήσεις για το ξαναντάμωμα. «Έλα να γιορτάσουμε τα εικοσάχρονα!», της είχε πει. «Βρε παιδί μου, κοντεύουμε στη σύνταξη». «Πέφτεις έξω». Γι’ αυτό το «πέφτεις έξω» είχε χτυπήσει πάλι βίαια η καρδιά της.

Ποιος είχε δίκιο; Όταν έσβησαν τα φώτα, έσκυψε πάνω του να βρει τη γνωστή μυρωδιά. Ήταν εκεί: αύρα παιδικής ηλικίας, αθωότητας, παραίτησης, ένα «κάνε με ό,τι θέλεις», απομεσήμερο κάτω απ’ τα πεύκα. «Είσαι όπως ήσουν, αλητάκι». «Κι εσύ, τέρας, το ίδιο». Αλλά δεν ήταν, φαίνεται, ακριβώς έτσι.
Η αίσθηση ότι το έργο είχε παιχτεί άλλοτε καλύτερα… Ίσως αυτό τους αναχαίτισε μετά την πρώτη αναγνώριση. Οι ίδιοι έδειχναν ζήλο, πάθος, τρυφερότητα, ακόμα και εφευρετικότητα – τα σώματα δεν απαντούσαν εξίσου ενθουσιασμένα. Ταλαιπωρία, να μην το καταλάβει ο άλλος, ούτε κι ο ίδιος ο εαυτός. Χειροκρότησαν στο τέλος τάχα ευχαριστημένοι, και γέλασαν σκανδαλιάρικα. Στην ουσία ξεροκατάπιναν. (Μεγαλοδύναμε θεέ, δεν αξίζει τάχα να γίνει λίμνη το αυτοκίνητο;)

Τον αποχαιρέτησε μία ή δύο η ώρα το πρωί. Προτιμούσε να περάσει την υπόλοιπη νύχτα στο ξενοδοχείο. Υπερβολή ο κοινός ύπνος, κι επιπλέον είχε δουλειά την επομένη… Μόνο που η δουλειά τέλειωσε πολύ γρήγορα, σαν πρόσχημα, κι αυτή έμεινε να σκέφτεται τον τρόπο που εκφώνησε τον αποχαιρετισμό χτες βράδυ. Πολύ άνετα, πολύ γελαστά: «άντε γεια, τέρας». Άλλωστε μέσα της συμπλήρωνε: «Τελευταία φορά. Αφού το βλέπεις, δεν τραβάει!»

Ποιο μεγαλύτερο ψέμα από την άνεση! Την άλλη μέρα το στομάχι έσφιξε. Όμως εκείνος δεν της είχε πει: «Ώστε θα μείνεις και αύριο, αλητάκι, και μεθαύριο. Τι καλά!» Όχι, την αποχαιρέτησε με βλέμμα που κάτι έψαχνε μες στο δικό της –σίγουρα, αλλά ταυτόχρονα έλεγε «αντίο», το πολύ «του χρόνου!» Το ότι θα συνυπήρχανε στην ίδια πόλη για άλλες δυο μέρες δεν φάνηκε στο βάθος της ματιάς του.

Λοιπόν, αφού πέρασε ολόκληρη η μέρα, εκεί προς το απόγευμα, όταν πλησίαζε το βράδυ, το σκέφτηκε καλά-καλά και του έγραψε: «Γεύση γλυκόπικρη». Αναφορά παράδοσης. Εντούτοις ουδεμία αντίδραση. Αλλά ίσως δεν ήταν το σωστό μήνυμα: πολύ ισορροπημένο, διαπίστωση χωρίς ερώτημα. Την επομένη –πού η περηφάνια και πού η ανεξαρτησία της;- επανέλαβε την ίδια αξιοθρήνητη διαδικασία: «Θλιβερές σκέψεις. Γιατί;». Και πάλι τίποτα. Στα είκοσι χρόνια αυτής της ιστορίας ποτέ της δεν θυμόταν να έχει ξεπέσει τόσο.

Κάποτε τον είχε βάλει να της ορκιστεί: καμιάν άλλη, παρά τις «απιστίες» του, καμιάν άλλη δεν είχε χώσει βαθιά μες στην καρδιά του. Ή: «τόσο βαθιά μες στην καρδιά του». Δεν θυμόταν τι από τα δύο τον είχε βάλει να ορκιστεί. Ήταν ένα παιχνίδι κάπως οριακό. Η ίδια είχε κι αυτή απαρνηθεί τον ωραίο φίλο με το καλαμπούρι στο στόμα και τη μελαγχολία στο βλέμμα («όχι πολύ βαθιά» είχε πει). Είχαν περάσει όμως αρκετά χρόνια από τότε. Τώρα συνδαύλιζαν την παλιά φωτιά με χαρτάκια – κανένα κούτσουρο της προκοπής. Μια στιγμή άναψε, φούντωσε. Ήταν η ώρα της αναμονής. Αλλά η αναμονή έχει τους δικούς της νόμους. Και μόνο το ότι «περιμένεις», σε κάνει να ριγείς, να τρέμεις. Αχ, την ξεγέλασε εκείνο εκεί το καρδιοχτύπι! Νόμισε, λέει, ότι είχε επιστρέψει στα 16.
(Πώς συγκινεί ο αριθμός 16! Κάθε επανάληψη αυξάνει κατακόρυφα την αλμυρή παραγωγή. Σείσε, νταλίκα, το αυτοκινητάκι, μήπως συνέλθει η έφηβος!)

Δεν ζηλεύουν και δεν πονάνε πια. (Η ζωγράφος ήταν στιγμιαίο ατόπημα). Δικαίωμά του πλέον να ’χει κλείσει όλα τα βράδια του και να ’χει κρατήσει μονάχα ένα ελεύθερο. Η καθημερινότητα έχει πιο πολλά δικαιώματα από το έκτακτο. Δυο «έκτακτα» σίγουρα δεν χωρούν σε μια βδομάδα, πόσο μάλλον τρία! Ούτε και στη δική της βδομάδα θα χωρούσαν. Μόνο δεν έπρεπε πια να την εξευτελίζουν. Αφού δεν πονούσαν, αφού με τόση άνεση έχωναν στην καρδιά τους –πώς μετριέται, αλήθεια, εκεί το «βάθος», άλλους, την άμοιρη τη σχέση έπρεπε να τη σεβαστούν. Του το εξηγούσε εδώ και χρόνια. Γιατί κάτι είχε υπάρξει κάποτε… Αλλά αυτός επέμενε να συναντιούνται. «Σε χρειάζομαι», έλεγε, και την έπειθε κάθε φορά. Την έπειθε η υπόκωφη φωνή του, αυτός ο σαν ψίθυρος από σπηλιά που φτάνει ωστόσο με ένταση στο αφτί της. Ήταν το πιο ακατανίκητο χαρακτηριστικό του. Κατά τα άλλα… Χρόνια τώρα κάτι παλιές ακατανίκητες ιδιότητες είχαν ατονήσει. (Δεν ήταν η πρώτη φορά, αλίμονο, που τα κορμιά φέρονταν σαν κοιμισμένα).

Έπρεπε από κάθε άποψη να σταματήσουν. Ας μιλούσαν στο τηλέφωνο να δώσουν ένα τέλος, συμφιλιωμένο και καθαρό, και ας μην επικοινωνούσαν ποτέ πια. Το τηλέφωνο. Η μικρούλα ασημένια συσκευή: «λίστα επαφών»… Σίγουρα δεν θα ήθελε καθόλου να ξέρει εκείνος πως εξαιτίας του κάποιος ταλαιπωρούνταν στη μέση της εθνικής οδού. Μα ίσως δεν του είχε δώσει να καταλάβει με τα άχρηστα μηνύματά της. Δεν ήταν ποτέ σκληρός.
Στο κάτω κάτω η οικτρή αποτυχία ίσως οφειλόταν... Αν δεν υπήρχαν τα νέα σκηνικά… Δεν έφταιγε τάχα η μεγάλη βεράντα που θα χωρούσε τόσον κόσμο το καλοκαίρι, η κάβα με τα πολλά ποτά, η καθισμένη φιγούρα; Αχ, επανερχόταν στα ίδια και στα ίδια! (Όσο για τη ζωγράφο, μπορεί να μην ίσχυε τίποτα από όσα μια νοσηρή φαντασία υπαγόρευε).

Το όνομα… Το τηλέφωνο.

Κι όμως έπρεπε να είχε στείλει μήνυμα. Το τέρας! Ποια αξία απέμενε σε μια σχέση, όταν ο άλλος δεν αφιέρωνε δυο λεπτά στην πληκτρολόγηση, όταν δεν κατέβαλλε τον κόπο να εφεύρει μια δικαιολογία. «Είμαι μπλεγμένος ώς αργά το βράδυ». Και: «σε σκέφτομαι».
Ή μήπως αυτό που φοβόταν πάνω από όλα –ο σοφός- ήταν πως η παραμικρή παρέκκλιση από το πρόγραμμα της «μιας νύχτας» μπορεί να τους έσφιγγε ξανά μεταξύ τους, να τους έβαζε όχι πια μόνο στην καρδιά παρά στη ζωή του άλλου. Πολύ επικίνδυνο, όντως! Είχαν υποφέρει βαριά, είχαν ματώσει. Ποιος ήθελε να ξαναζήσει εκείνη την αποκόλληση, σαν πεταλίδα απ’ τον βράχο της; Όχι, καλύτερα «βαθιά στην καρδιά» και καθόλου στη ζωή του άλλου. Δεν είχε κι άδικο. Όμως στην πράξη, αχ στην πράξη, έπρεπε να της είχε στείλει κάποιο μήνυμα………………

Δένει ξανά τη ζώνη. Κλείνει το κινητό· εντελώς. «Άντε, και του χρόνου!» Σφουγγίζει το πρόσωπό της. Τα υπέροχα ψηλά βουνά στο βάθος… Καθώς βγαίνει στην εθνική, μια νταλίκα παιανίζει. Διαμαρτύρεται τάχα ή χαιρετίζει;


Οdyss,20.08.2010

*/ "Καιόμενα σπίτια". Μια παράξενη παράδοση που υπήρχε σε κάποιες περιοχές της βαλκανικής στα νεολιθικά χρόνια. Στα ανατολικά Βαλκάνια, έκαιγαν τα σπίτια τους επίτηδες. Μάζευαν εύφλεκτη ύλη γύρω γύρω και τα έκαιγαν εντελώς, μέχρι το πάτωμα. Επίτηδες. Όχι για λόγους υγιεινής ή για λόγους χωροταξίας. Όχι για να χτίσουν μεγαλύτερα ή για να αποκτήσουν φαρδύτερους δρόμους, ούτε για να εξοντώσουν τις ασθένειες. Μόνο και μόνο γιατί ένα σπίτι πρέπει να πεθάνει. Αφού γερνάει, όπως οι άνθρωποι. Ένα σπίτι πρέπει να πεθάνει, για να γεννηθεί το καινούργιο σπίτι!


]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/08/blog-post.html c c Θερινές ώρες τ΄Αυγούστου. Ίχνη ανθρώπων στην άμμο και στ΄ακρογιάλια της ανοιχτάδας- θάλασσας που περιμένει πάντα και υπόσχεται. Πλόες και βλέμματα ανοικτά σε τόπους χωρίς τα όρια των «ιδεών» μας. Μικρoύς κι απέραντους συνάμα και πιο μεγάλους ακόμη με τα άλλα μάτια που χωρούν τα πάντα. Της ψυχής…
Όταν πέφτει το φως κι οι εικόνες χάνονται για λίγο αρχίζουν οι αισθήσεις μας ν΄αποζητούν στις εσχατιές τ΄ουρανού-κόσμου τις απόμακρες απαντοχές του στις Πλειάδες και τον Μπελντεγκέζ κι αφήνεται να ξεχυθεί πάνω στις κορυφές των βουνών και τα ανειρήνευτα κύματα της θάλασσας ο εκμαυλιστικός ψίθυρος της πλάσης που μόνη εκείνη καταφέρνει να γαληνεύει το σπαραγμό του εφήμερου και της ευτέλειας…
Θαρρώ πως την ώρα της ραστώνης που λιγοστεύουν οι έγνοιες φαίνεται να στερεύει μια σταλιά κι η απληστία που θανάσιμη, σαν φαρμάκι κρυφό, καταφέρνει πάντα να μεταμορφώνει το ελάχιστο που μας χρειάζεται σε σκοπό που αγιάζει όλες τις απωθημένες ιδιότητες της ανθρώπινης φύσης… Η μόνη μας εναντίωση ο Πολιτισμός και η εξημέρωση του «μέσα μας» θηρίου με την καταλλαγή και το Λόγο…Η ποίηση, η τέχνη, ο έρωτας… Να, σαν και τα καλοκαιρινά σημάδια…Ίχνη ανεπιτήδευτα κι ανεξίτηλα στην καθημερινή συνθήκη…Ένα κοινό βίο, ενιαίο κι αδιαίρετο παντού όπου κατοικήθηκαν τοπία και πλάστηκαν τόποι με διάθεση φιλοκαλική…΄Ανθρωπος κόσμον ποιεί…

Α.Τάσσος, Χαρακτικό για το Άσμα ασμάτων

Από την Οδύσσεια και το έπος του Γκιλγκαμές* ίσαμε το Άσμα ασμάτων**, την Έμιλι*** και τον Νίκο Καρούζο, από τη Νίκη της Σαμοθράκης και τους Μοάι**** στη νήσο του Πάσχα ίσαμε τον αρπυστή της Κέρου και τις φιγούρες του Τζιακομέτι, από τις αρχαίες αττικές ληκύθους και τα φαγιούμ ίσαμε τον Δομήνικο και τον Μάλεβιτς*****, από τα χορικά της Αντιγόνης ίσαμε τον Οθέλλο, τον έρωντα τραγουδιστή του Κορνάρου και την απόλυτη ταύτιση της Γερτρούδης****** με την άδηλη μοίρα μιας βαθιάς ουσίας που κατέλυσε μόνο η ανυπαρξία, οι άνθρωποι βρήκαν τον τρόπο μέσα από την τέχνη να εκφράσουν εκείνη που μόνη μπορεί να μας παρηγορεί και να μας γ(ο)ητεύει (=γιατρεύει) …Την αγάπη…
Odyss, 13.08.2010
Σημειώσεις:
*/To Έπος του Γκιλγκαμές είναι ένα επικό ποίημα από την περιοχή της Βαβυλωνίας κι αποτελεί το αρχαιότερο γνωστό λογοτεχνικό έργο που ανάγεται σήμερα στην Ασσυροβαβυλωνιακή φιλολογία. Πρόκειται για τη συλλογή θρύλων και ποιημάτων των Σουμερίων για τον Γκιλγκαμές, μυθικό ή/και ιστορικό πρόσωπο βασιλέα ήρωα της Ουρούκ που θεωρείται ότι έζησε την 3η χιλιετία π.Χ. Το έπος του Γκιλγκαμές, αποτελεί μια ποιητική παράδοση, στην αρχή προφορική, που μετά από κάποιους αιώνες απετέλεσε τον πυρήνα ενός ποιητικού κύκλου σε σουμερική γλώσσα. Οι μεταγενέστεροι ποιητές του Ακκάδ εμπνεύστηκαν ένα έπος όπου στη πληρέστερη μορφή του, (όπως έχει διασωθεί), περιείχε δώδεκα άσματα.Το έπος αυτό περιλαμβάνει και τον περίφημο μύθο του Κατακλυσμού των Σουμερίων, με ήρωα τον Ουτναπιστίμ. Η βασική ιστορία περιστρέφεται γύρω από τη σχέση φιλίας που αναπτύσσεται ανάμεσα στο βασιλιά Γκιλγκαμές και τον Ενκίντου, έναν ημιάγριο άνθρωπο που γίνεται φίλος του βασιλιά και μαζί αναλαμβάνουν ριψοκίνδυνες αποστολές, ενώ δίνει μεγάλη σημασία και στο συναίσθημα απώλειας που διακατέχει τον Γκιλγκαμές μετά το θάνατο του Ενκίντου.Το Έπος του Γκιλγκαμές έχει παρουσιαστεί από πολλούς συγγραφείς είτε ως μετάφραση είτε ως μυθιστορηματική αφήγηση του πρωτότυπου κειμένου.


**/Ενδεικτικά μεταφέρω ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο «Σχόλια στο Άσμα Ασμάτων» του Χρ.Γιανναρά (Εκδ.Δόμος)


Μέλαινά εἰμι καὶ καλή.


ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΝΟ κορμί, ντυμένο τὴ μαυριδερὴ λαμπράδα τοῦ ἥλιου. Ἄφοβη γύμνια στιλπνῆς ὀμορφιᾶς καὶ χρειάστηκαν αἰῶνες γιὰ νὰ τολμηθεῖ αὐτὴ ἡ ἀμφίστομη ἀφοβία. Νὰ ἰσορροπήσει τὸ θάμβος ἄκρη στὴν κόψη τοῦ ἐπισφαλοῦς. Χαίνων τῶν πουριτανῶν ὁ πανικὸς ἀπὸ τὴ μιά, ἀπόκρυμνη φοβία ὑφασμένη στὴν ἁπτὴ εἰκὁνα τῆς ψυχῆς γιὰ τὸ κορμί της. Κι ἀπὸ τὴν ἄλλη, ρομαντικὲς κατωφέρειες ναρκισσικῆς ἀδηφαγίας, βρηχυθμοὶ πόθου καλυμμένοι στὸ μελώδημα τρυφερῶν αἰσθημάτων…


***/Έμιλι Ντίκινσον


Η Έμιλι Ελίζαμπεθ Ντίκινσον ήταν αμερικανίδα ποιήτρια του 19ου αιώνα (10 Δεκεμβρίου 1830-15 Μαΐου 1886). Αν και όχι τόσο διάσημη όσο ήταν εν ζωή, πλέον θεωρείται, μαζί με τον Ουώλτ Ουίτμαν, από τους πιο αναγνωρισμένους ποιητές και αντιπροσωπευτικούς αμερικανούς ποιητές του 19ου αιώνα. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της μένοντας αποκλεισμένη στο σπίτι των γονιών της στο Άμχερστ και ολόκληρη η εργογραφία της παρέμεινε ανέκδοτη και κρυμμένη μέχρι και το θάνατό της. Εξαίρεση αποτέλεσαν μονάχα πέντε ποιήματα, από τα οποία τρία δημοσιεύτηκαν ανώνυμα και ένα εν αγνοία της ίδιας της ποιήτριας.


****/Μοάι


Το «νησί του Πάσχα» στον Ειρηνικό ωκεανό παρουσιάζει αρχαιολογικό ενδιαφέρον, εξαιτίας της ύπαρξης των μνημειακών διαστάσεων λαξευμένων μορφών, των ταφικών της μνημείων, κτηρίων και μνημείων που αποδίδονται σε γηγενείς αρχαιότερων εποχών. Ανάμεσα σε αυτά ξεχωρίζουν τα γιγάντια λίθινα αγάλματα ή μοάι, ύψους και 10m, πολλά από τα οποία είναι ημιτελή. Τα αρχαιότερα αγάλματα χρονολογούνται στον 8ο αι. Το 1995 η UNESCO χαρακτήρισε την περιοχή (Εθνικό Πάρκο Ράπα Νούι) ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.


*****/Καζιμίρ Μάλεβιτς


Καζιμίρ Μάλεβιτς Severinovich [ρωσικά : Казимир Северинович Малевич, πολωνικά : Kazimierz Malewicz, Ουκρανικά : Казимир Северинович Малевич [kazɪmɪr sɛʋɛrɪnoʋɪtʃ mɑlɛʋɪtʃ] , γερμανικά : Kasimir Malewitsch], (23.02.1879 [στο παρελθόν 1878] – 15.05.1935) ήταν Ρώσος ζωγράφος και θεωρητικός της τέχνης που γεννήθηκε στην Ουκρανία από Πολωνούς γονείς. Υπήρξε πρωτοπόρος της γεωμετρικής αφηρημένης τέχνης και ένας από τους δημιουργούς της ρώσικης αβαν-γκαρντ και του κινήματος του σουπρεματισμού.


******/ "Γερτρούδη" / "Gertrud" [1964] _Μια ταινία του Καρλ Ντράγιερ

Ο Ντράγιερ είχε δέκα χρόνια να κάνει νέα ταινία μετά το Λόγο, όταν επιχείρησε το 1964 να μεταφέρει στην οθόνη ένα θεατρικό έργο του όχι και τόσο γνωστού συγγραφέα Χάλμαρ Σέντερμπεργκ, γύρω από μια ηρωίδα στις αρχές του αιώνα μας. Η υποδοχή της κριτικής ήταν κάτι παραπάνω από απογοητευτική: η Γερτρούδη κατηγορήθηκε σαν μια ανιαρή, ψευτο-φεμινιστική ταινία ενός ξεμωραμένου γέρου, που δε θύμιζε σε τίποτα το δραματικό μεγαλείο των προηγούμενων έργων του. Μόνο τα Cahiers du Cinema υπερασπίσθηκαν με πάθος την ταινία, γιατί είχαν τη διαύγεια να δουν ότι πίσω από την φαινομενική απλότητα του Ντράγιερ κρυβόταν μια συγκεκριμένη αισθητική και ηθική άποψη, που συμβάδιζε με τα ρεύματα της ανίχνευσης νέων εκφραστικών μορφών στη γλώσσα του κινηματογράφου στις αρχές της δεκαετίας του '60. Σήμερα η Γερτρούδη θεωρείται μια κλασική πλέον δημιουργία, που έχει γίνει αντικείμενο πολλών αναλύσεων, μια άξια διαθήκη με την οποία κλείνει το έργο του Ντράγιερ.


«Amor omnia» /(Η αγάπη είναι το παν) γράφει η Γερτρούδη, όσο είναι ακόμα ζωντανή, στο σταυρό του τάφου της κι η φράση αυτή αποτελεί το κλειδί της ταινίας. Ποια είναι η Γερτρούδη; Μια γυναίκα που αγάπησε, αλλά η δίψα της για έναν απόλυτο έρωτα, όπου θ' αποτελεί το κέντρο του ενδιαφέροντος κι ο άντρας δε θα την μοιράζεται με κανένα άλλο πάθος του, την οδηγεί στην ηθελημένη μοναξιά... Στο τέλος βρίσκουμε τη γερασμένη Γερτρούδη να βαδίζει προς το θάνατο, σοφή και μόνη, αλλά ικανοποιημένη, γιατί όπως γράφει σ' ένα ποίημά της: "Ήμουν όμορφη; Όχι... αλλά αγάπησα. Ήμουν νέα; Όχι... αλλά αγάπησα. Έζησα; Όχι... αλλά αγάπησα".


Ο Ντράγιερ προσεγγίζει το θέμα του με συγκλονιστική λιτότητα: μεγάλα πλάνα σεκάνς, ένα μίνιμουμ διαλόγου, τα ουσιαστικά στοιχεία που πρέπει να τονισθούν, αποδραματοποίηση, όχι όμως ψυχρότητα. "Στο θέατρο έχει κανείς το χρόνο να σταθεί στις λέξεις και στα συναισθήματα. Κι ο θεατής έχει με τη σειρά του το χρόνο να αντιληφθεί αυτά τα πράγματα. Στον κινηματογράφο είναι διαφορετικά. Γι' αυτό και μ' αρέσει να το συμπυκνώνω όσο μπορώ περισσότερο" λέει ο σκηνοθέτης σε μια συνέντευξή του. Κι ένα τέλειο παράδειγμα "αποκάθαρσης" είναι η Γερτρούδη:


"Πίσω από τις ελάχιστα δραματικές εικόνες αναπτύσσεται ένα δεύτερο νόημα, ένα σύστημα σημείων ανεξάρτητων από την αφήγηση... Μέσα από τη φτώχεια των γεγονότων προβάλλει σιγά-σιγά ο διάλογος της Γερτρούδης πάνω στο νόημα της ζωής της... Καθρέφτες και φώτα ενός σπιτιού του 1900 γίνονται το συμβολικό ντεκόρ της γνώσης και της εμφάνισης του εσωτερικού εαυτού. Αυτό που λέγεται στη Γερτρούδη μετρά περισσότερο απ' ότι γίνεται κι αυτά τα λόγια είναι ειπωμένα πιο πολύ για να εκφράσουν εκείνους που τα προφέρουν παρά για να συγκινήσουν αυτούς που τα ακούν" (Jean Semolue).


("Studio 1916-1986, μια συλλογή ταινιών", Επιμέλεια κειμένων Μπ. Ακτσόγλου) ]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/08/iroshima.html c c






ΜΙΑ ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΥΓΓΝΩΜΗΣ
ΣΤΑ 65 ΧΡONIA ENΟΣ ΚΟΙΝΟΥ ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΣ


6.08.1945 / 6.08.2010




6.08.1945 / 8:15 το πρωί. Οι δείκτες των ρολογιών χιλιάδων άτυχων κατοίκων της Χιροσίμα σταμάτησαν εκείνη την ώρα για πάντα. Για να θυμίζουν το άνοιγμα της πύλης της κόλασης που ξανάνοιγε για πολλοστή φορά μέσα στη μαζική παράκρουση του β΄ παγκόσμιου πολέμου. Λίγους μήνες πριν είχε κλείσει η πόρτα του ΄Αουσβιτς και του Μπιρκενάου στην Ευρώπη και οι δαίμονες του ανθρώπινου αφανισμού αναζητούσαν αιμοδιψείς τα νέα τους θύματα. Ο πρόεδρος Τρούμαν, απλά χρειάστηκε να επικυρώσει με μια απόφασή του την έμπρακτη πια δοκιμή πάνω σε χιλιάδες «εχθρούς» της άλλης πλευράς, του περίφημου προγράμματος «Μανχάταν» που υπηρέτησαν με ζήλο τα πιο λαμπρά μυαλά της επιστημονικής κοινότητας της εποχής και κατάφερε να κυοφορήσει το «fat boy» που εκείνο το φρικτό πρωινό απέβαλε η δαιμονική μητέρα-φονιάς που είχε το ίδιο όνομα με τη μάνα του πιλότου της πτήσης.Enola Gay.

Η "αστική" Χιροσίμα μετά τη βόμβα.

Δεν έμεινε τίποτα όρθιο. Τη μαύρη εκείνη αυγή για τη Χιροσίμα και τους εκατοντάδες χιλιάδες αθώους κι ανυποψίαστους αφανισμένους κατοίκους της ,ανέτειλε μια νέα φρικτή εποχή. Η πυρηνική. Κανείς πια δεν μπορεί να εγγυηθεί τίποτα σε κανένα. Όλα μπορούν να συμβούν κάθε στιγμή. Ο κόσμος μας είναι απολύτως ευάλωτος όσο υπάρχουν φανατικοί –και είναι πολλοί παντού- και όσο δεν υπάρχουν πολιτικοί δημοκρατικοί θεσμοί που να υπηρετούν τις ανθρώπινες αξίες. Βέβαια για να συμβαίνει αυτό πρέπει να υπάρχει δημόσια συζήτηση, συλλογικές λειτουργίες και δημοκρατικοί κανόνες. Με λίγα λόγια να υπάρχει ΠΟΛΙΤΙΚΗ. Που δεν έχει και πολλή σχέση με όσα συμβαίνουν σήμερα στις αναπτυγμένες κοινωνίες του κόσμου, όπου ο πρώτος λόγος δεν ανήκει πια στις αντιπροσωπευτικές μας εκφράσεις αλλά στους εξωπολιτικούς και υπερεθνικούς οικονομικούς μηχανισμούς επιρροής και στους κάθε λογής θεολογίζοντες της αγοράς και των εξωθεσμικών της παραγόντων.

Κάθε χρόνο στις 6 Αυγούστου, όταν ήμουν παιδί περίμενα το πανηγύρι του καλοκαιριού στο οροπέδιο του Καθαρού της Κριτσάς. Μεγαλώνοντας όμως αυτή τη μέρα την έχω πια καταχωρήσει στη συνείδησή μου ως ημέρα μνήμης για τη Χιροσίμα. Θέλω πάντα εκείνη τη μέρα να ζητήσω προσωπικά συγγνώμη από τα θύματα εκείνης της αναίτιας πράξης. Κι ας μην είχα γεννηθεί τότε, κι ας μην είχε ο τόπος μου καμιά ευθύνη για όσα συνέβησαν εκεί, καθώς κι εκείνος προσπαθούσε τότε να επουλώσει μάταια όπως αποδείχτηκε τις χαίνουσες πληγές του που δεν έλεγαν να κλείσουν αλλά συνεχίστηκαν με βία για πολλά χρόνια μετά. Ο Θουκυδίδης έγραψε στο βιβλίο του για τα Κερκυραϊκά (περί εμφυλίου) πως ήτανε τέτοια η κατάντια στη διάρκεια του εμφυλίου που οι αντίπαλοι σε τίποτα δεν είχαν να διαστρέφουν ακόμη και τα νοήματα των λέξεων προκειμένου να πετύχουν τους στόχους τους. Φαντάζομαι πως ο Τζορτζ Όργουελ το 1948, μέσα στη δίνη του ελληνικού εμφυλίου, όταν έγραφε το προφητικό και εφιαλτικό βιβλίο του με τίτλο «1984» θα πρέπει σίγουρα να είχε διαβάσει την πρωτότυπη αρχαία εκδοχή της «διαστροφής του νοήματος».

Χιροσίμα/ Μάνα και παιδί που επέζησαν

Τι ήταν αλήθεια και η Χιροσίμα; Μια πράξη απόλυτης διαστροφής. Ένα μεγάλο έγκλημα κατά της ανθρώπινης ζωής. Μια συμπεριφορά που χωρίς περιστροφές μπορεί να περιγραφεί ως ένα μαζικό έγκλημα του κοινού ποινικού δικαίου σίγουρα καταδικασμένο στις συνειδήσεις των ανθρώπων αλλά και από το θείο και τον ανθρώπινο νόμο. Αυτές τις διαστάσεις έχει στα δικά μου μάτια και στις συνειδήσεις των ανθρώπων που υπερασπίζονται κατά προτεραιότητα την ιερότητα της ζωής και όχι των στόχων του κυρίαρχου κάθε φορά συστήματος που κινεί τις τύχες του κόσμου. Όσο αθροίζονται οι εμπειρίες και μπορεί κανείς να κατανοεί σε μεγαλύτερο βάθος τόσο πιο επιφυλακτικός μπορεί να γίνεται με τις περισπούδαστες ερμηνείες (μπούρδες κοινώς) που μας επιβάλλονται ως αδήριτες δήθεν και απαραίτητες διαπιστώσεις που με τη σειρά τους παραπέμπουν σε μονοδιάστατες σχεδόν επιχειρησιακές πρακτικές. Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας. Εκπληκτική ρήση του Λαοκόοντα κατά την πολιορκία της Τροίας που τελικά δικαιώθηκε. Πόσο μάλλον όταν δεν φέρνουν δώρα αλλά σου παίρνουν κι από πάνω ό,τι έχεις και δεν έχεις.
Στο σημείο του ποταμού της Χιροσίμα, τόπο μνήμης σήμερα των χιλιάδων αθώων θυμάτων, που περνά δίπλα από τον περίφημο θόλο του σημείου μηδέν, πριν από πολλά χρόνια-αμέσως μετά το 1950- ένας σπουδαίος αμερικανογιαπωνέζος γλύπτης ανέλαβε να επεξεργαστεί τα στηθαία της γέφυρας που τον διαπερνά καθώς η – σπουδαία - πρότασή του για το μνημείο των νεκρών της πυρηνικής επίθεσης δεν έγινε αποδεκτή, κυρίως λόγω της μεικτής καταγωγής του.
Το όνομά του ήταν Isamu Noguchi*. Ένας πραγματικά σπουδαίος δημιουργός με εκτεταμένο και πολυεπίπεδο γλυπτικό έργο, με σημαντικές επιρροές και από την ελληνική αρχαία γλυπτική, που αυτό το καλοκαίρι φιλοξενείται στην Άνδρο, στο εκεί δραστήριο μουσείο Γουλανδρή [29.06.10-29.08.2010].

Isamu Noguchi/ Tα στηθαία της γέφυρας στη Χιροσίμα

Είναι πραγματικά ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς προσεκτικά τις φωτογραφίες αυτού του έργου για να μπορέσει να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο μια εμπνευσμένη και δυνατή καλλιτεχνική επεξεργασία μπορεί με αποκαλυπτικό τρόπο να μετασχηματίζει ένα καθαρά αρχιτεκτονικό μέλος σε νοηματική συναίρεση που ενσωματώνει πολλαπλές διανοητικές και συμβολικές διατυπώσεις.
Ο γιαπωνέζικος ήλιος που ανατέλλει, διαρκής ιστορική και συμβολική αναφορά μιας χώρας με πολλές ιδιαιτερότητες, φαίνεται να αναδύεται στηριγμένος με δυναμικό τρόπο στη χειρολαβή μέσα από την αχλύ του πρωινού ιριδισμού του ποταμού θέλοντας λες να φωτίσει το σκοτάδι μιας μέρας που βυθίστηκε απότομα ίσαμε τον πάτο της κόλασης. Παρασέρνοντας χιλιάδες ανυποψίαστους αθώους σε ένα φρικτό αρμαγεδδώνα που όμοιό του δεν γνώρισε ποτέ ο κόσμος, που λες και αναδύθηκε με μουγκρητά από τους σκοτεινούς βυθούς μιας έμπνευσης αποκαλυπτικής και τερατώδους, διατυπωμένης πρόωρα στους ιερούς στίχους του Ιωάννη στην Πάτμο, εικονογραφημένης προφητικά στα εφιαλτικά τοπία του Ιερώνυμου Μπος και του Ντύρερ, με φιγούρες που έρπουν με τα χέρια σαν τις αραχνόμορφες υπάρξεις του Odillon Redon που προκαλούν μαζί αποστροφή και φόβο, καταχωρισμένης στην πλοκή της πιο ακραίας καφκικής αφήγησης και ενός σύμπαντος θανατηφόρου, ακατοίκητου από την πνοή της ύπαρξης.

Νεκροί της Χιροσίμα

Oι εικόνες λένε ένα μικρό μέρος της ιστορίας. Η εσωτερική όραση του καθενός από μας μπορεί να διεισδύσει πιο βαθιά μέσα στη φρικτή εμπειρία που απαθανάτισαν για πάντα οι ασπρόμαυρες σκοπεύσεις των τυχερών ζωντανών που είχαν το κουράγιο να τεκμηριώσουν αυτό το τερατώδες έγκλημα. Πότε θα κατανοήσουν οι φυσικοί του αυτουργοί πως πρέπει να απολογηθούν, χωρίς αυτό να σημαίνει πως μπορούν κιόλας κάτι να αλλάξουν;

Odyss, 6.08.2010
*/ ISAMU NOGUCHI
Εργα ενός από τους σημαντικότερους γλύπτες και σχεδιαστές του 20ού αιώνα, αλλά και σκηνογράφου επί μακρόν της Μάρθα Γκράχαμ, του Αμερικανοϊάπωνα Ισάμου Νογκούτσι, θα δούμε για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στην έκθεση που διοργανώνει το Ιδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Ανδρο, από 26 Ιουνίου έως 26 Σεπτεμβρίου.

Δεν είναι τυχαίο πως η έκθεση, με 42 γλυπτά και 34 σχέδια και προσχέδια, φέρει τον τίτλο «Ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση», καθώς η διπλή καταγωγή του Νογκούτσι (από Ιαπωνία ο πατέρας του, από Αμερική η μητέρα του) καθόρισε την καλλιτεχνική πορεία του γλύπτη, ο οποίος έχει χαρακτηριστεί ως ο «Αμερικανός Χένρι Μουρ».
Ο Νογκούτσι, γεννημένος το 1904 στο Λος Αντζελες, αγαπούσε τα ταξίδια, από τα οποία αντλούσε εμπειρίες. Τη γνωριμία του με την Ελλάδα, σε πολύ μικρή ηλικία, οφείλει στη συγγραφέα μητέρα του, η οποία του διάβαζε αρχαία ελληνική μυθολογία. Επισκέφθηκε επανειλημμένα την Ελλάδα και θαύμαζε τα αριστουργήματα της κλασικής γλυπτικής.
«Είμαι ένας περιπλανώμενος», «ανήκω παντού και πουθενά», έχει πει. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, επισκέφθηκε και πολλούς άλλους τόπους. Στο Μεξικό τον γοήτευσαν τα έργα μεγάλης κλίμακας, στην Ιαπωνία, όπου πέρασε τα παιδικά του χρόνια, τα γήινα κεραμικά και η αρμονία των κήπων, στην Κίνα η σινική μελάνη και στην Ιταλία η καθαρότητα του μαρμάρου, το οποίο χρησιμοποίησε κατά κόρον. Πειραματίστηκε και με άλλα πολλά υλικά (ατσάλι, ξύλο, σίδερο, χαλκό, αλουμίνιο, κ.ά.) και με στοιχεία της φύσης (νερό, αέρα, γη, φωτιά).
Ο Νογκούτσι ήταν ένας εξερευνητής της αφηρημένης φόρμας, επηρεασμένος σημαντικά από τον Κονσταντίν Μπρανκούζι. Εργα του πρωτοείδε το 1926 σε έκθεση στη Νέα Υόρκη.
Εναν χρόνο μετά και μέχρι το 1929 εργάστηκε για ένα εξάμηνο ως βοηθός στο εργαστήριο του Μπρανκούζι στο Παρίσι. Δίπλα στον Ρουμάνο μετρ εκτίμησε τη δημιουργία γλυπτών μνημειακών διαστάσεων σε υπαίθριους χώρους. Στην έκθεση της Ανδρου θα δούμε σειρά φωτογραφιών από δημόσια έργα, πάνω σε σχέδια του Νογκούτσι, για διάφορες χώρες της Ευρώπης, της Ασίας και πολιτείες των ΗΠΑ.
Η διπλή καταγωγή του είχε ως αποτέλεσμα τον συνδυασμό, σε ένα δημιουργικό διάλογο, ετερόκλητων στοιχείων (αφαίρεση του Μπρανκούζι, αρχαία ελληνική γλυπτική, βιομορφισμός των σουρεαλιστών, καλλιγραφία). Ποτέ δεν ταυτίστηκε με κάποιο συγκεκριμένο καλλιτεχνικό κίνημα, παρά μόνο με την «περιβαλλοντική τέχνη» και την «τέχνη της γης», πολύ πριν οι όροι αυτοί ενταχθούν στο λεξιλόγιο της τέχνης, στη δεκαετία του 1960. Ο Νογκούτσι υπέγραψε σχέδια για κήπους και παιδότοπους, τα οποία προτείνουν μια νέα οπτική στη σύγχρονη ευαισθητοποιημένη αρχιτεκτονική προσέγγιση του τοπίου. Μεταξύ άλλων, σχεδίασε ειδικούς κήπους για υποδοχή γλυπτών στο Εθνικό Μουσείο της Ιερουσαλήμ.
Δεν συνεισέφερε μόνο στη μοντέρνα γλυπτική, αλλά και στον χώρο του ντιζάιν. Φόρμες όπως οι Akari που σχεδίασε στις δεκαετίες του ‘40 και ‘50 παράγονται ακόμη και σήμερα, όπως το τραπέζι με τη γυάλινη επιφάνεια, παραγωγής της εταιρείας Herman Miller. Σημαντική ήταν η προσφορά του και ως σκηνογράφου, από το 1935 ακόμη, οπότε ξεκίνησε η μακρόχρονη συνεργασία του με τη μεγάλη χορογράφο Μάρθα Γκράχαμ.
Δύο χρόνια πριν από το θάνατό του, το 1988, κλήθηκε καθυστερημένα να αντιπροσωπεύσει τις ΗΠΑ στην 42η Μπιενάλε της Βενετίας, όπου παρουσίασε το κύκνειο άσμα του, ένα γλυπτό από μάρμαρο Καράρας, με τίτλο «Κυλιόμενο Μάντρα».
Λίγα χρόνια πριν είχε ιδρύσει το δικό του μουσείο, το The Noguchi Museum, στο Λονγκ Αϊλαντ της Νέας Υόρκης, σε συνεργασία με το οποίο γίνεται η έκθεση της Ανδρου.
Η διπλή καταγωγή του Νογκούτσι κάποιες φορές λειτούργησε διχαστικά για τον πολιτικά ευαισθητοποιημένο καλλιτέχνη ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή. Από την επίθεση της Ιαπωνίας στο Περλ Χάρμπορ τον Δεκέμβριο του 1941 και την ατομική βόμβα στη Χιροσίμα τον Αύγουστο του ‘45 εμπνεύστηκε δύο έργα: «Ηρώον» και «Μνημείο στους νεκρούς της Χιροσίμα», τα οποία όμως δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ. Το 1951 σχεδίασε όμως τα κιγκλιδώματα της γέφυρας του Πάρκου Ειρήνης της Χιροσίμα.
Αλλο απραγματοποίητο γλυπτό του ήταν ένα «Γλυπτό που θα ήταν ορατό από τον Αρη» (1947), με ένα πρόσωπο τεραστίων διαστάσεων φτιαγμένο από αμμόλοφους.
-----------------------------------------------------------------
Βιογραφία
1904: Ο Isamu Noguchi γεννιέται στις 17 Νοεμβρίου στο Λος Άντζελες από τη Leonie Gilmour. Ο πατέρας του, Yonejirō Noguchi, ζει στην Ιαπωνία.
1907: Ο Isamu και η μητέρα του φτάνουν στην Ιαπωνία.
1918: Εγγράφεται στο Interlaken School στις ΗΠΑ, αλλά το σχολείο κλείνει εξαιτίας του πολέμου. Τελικά φοιτά στο τοπικό γυμνάσιο της πόλης Λα Πόρτε.
1923: Εγγράφεται στην Ιατρική Σχολή του πανεπιστημίου Κολούμπια.
1924: Εγκαταλείπει την ιατρική για να αφιερωθεί στη γλυπτική.
1926: Επισκέπτεται έκθεση του Constantin Brancusi και επηρεάζεται από το έργο του.
1927: Με την υποτροφία Guggenheim ταξιδεύει στο Παρίσι και την Άπω Ανατολή. Στο Παρίσι δουλεύει ως βοηθός του Brancusi.
1929: Στις ΗΠΑ γνωρίζει τον R. Buckminster Fuller και τη Martha Graham.
1930: Ταξιδεύει στην Ευρώπη και την Ασία. Στο Πεκίνο διδάσκεται την τέχνη της ζωγραφικής με μελάνη.
1931: Φτάνει στο Τόκιο. Στο Κιότο επισκέπτεται κήπους και ναούς.
1933: Σχεδιάζει τα πρώτα του περιβαλλοντικά έργα.
1935: Σχεδιάζει τα σκηνικά για την παράσταση της Graham, Frontier [Μεθόριος]?το πρώτο από τα 19 σκηνικά που θα δημιουργήσει για τη χορογράφο.
1936: Στην Πόλη του Μεξικού ο Noguchi δημιουργεί το Μεξικό της Ιστορίας.
1938: Πραγματοποιεί ανάγλυφο έργο για το κτίριο του πρακτορείου Associated Press στο κέντρο Ροκφέλλερ.
1941: 7 Δεκεμβρίου: Η Ιαπωνία επιτίθεται στο Περλ Χάρμπορ.
1942: Μπαίνει εθελοντικά σε κέντρο μετεγκατάστασης στην Αριζόνα.
1944: Ξεκινά σειρά βιομορφικών αφηρημένων γλυπτών.
1948: Σχεδιάζει έπιπλα και αντικείμενα για μαζική παραγωγή.
1949: Με υποτροφία από το Ίδρυμα Bollingen ταξιδεύει σε Ευρώπη, Αφρική και Ασία. Επισκέπτεται την Ελλάδα.
1951: Τον Ιανουάριο συμμετέχει στην έκθεση Αφηρημένη ζωγραφική και γλυπτική στην Αμερική στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης. Τον Ιούλιο σχεδιάζει το πρώτο του φανάρι Akari.
1952: Παντρεύεται την Yoshiko Yamaguchi.
1956: Ο Noguchi και η Yamaguchi χωρίζουν. Πηγαίνει στο Παρίσι για την κατασκευή του κήπου της UNESCO.
1960: Εκθέτει στην διεθνή έκθεση Documenta II. Ξεκινά τον Βυθισμένο Κήπο για τη Βιβλιοθήκη Beinecke και τον Κήπο των Γλυπτών του Billy Rose για το Μουσείο του Ισραήλ στην Ιερουσαλήμ.
1965: Σχεδιάζει τον παιδότοπο στο πάρκο Kodomo No Kuni.
1966: Το Μουσείο Τέχνης του Σιάτλ αναθέτει στον Noguchi τη δημιουργία του γλυπτού Μαύρος Ήλιος.
1968: Κατασκευάζει τον Κόκκινο Κύβο. Από τις 17 Απριλίου ως τις 16 Ιουνίου το Μουσείο Γουίτνεϋ της Νέας Υόρκης φιλοξενεί την πρώτη αναδρομική του έκθεση. Εκδίδει την αυτοβιογραφία του, Ο κόσμος ενός γλύπτη.
1969: Οργανώνει εργαστήριο στο χωριό Μούρε στην Ιαπωνία.
1970: Σχεδιάζει για την έκθεση Expo ’70 της Οσάκα εννέα σιντριβάνια.
1977: Σχεδιάζει τον εσωτερικό πέτρινο κήπο Παράδεισος για την ανθοδετική σχολή Sogetsu στο Τόκιο. Στις 11 Νοεμβρίου εγκαινιάζεται η έκθεση Noguchi: Ο γλύπτης ως σχεδιαστής στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης.
1980: Σε συνεργασία με τον Shoji Sadao σχεδιάζει το Καλιφορνέζικο Σενάριο.
1985: Το Μουσείο Noguchi ανοίγει τις πόρτες του για το κοινό.
1986: Εκπροσωπεί τις ΗΠΑ στην 42η Μπιενάλε της Βενετίας. Στις 11 Νοεμβρίου απονέμεται στον Noguchi το Βραβείο Kyoto από το Ίδρυμα Inamori.
1987: Τον Ιούνιο τιμάται με το Εθνικό Παράσημο των Τεχνών στην Ουάσινγκτον.
1988: Τον Ιούλιο του απονέμεται το 3ο Παράσημο του Ιερού Θησαυρού από την ιαπωνική κυβέρνηση. Στις 10 Δεκεμβρίου ο Isamu Noguchi πεθαίνει από πνευμονία.
]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/07/give-fix-chance.html c c ΚΤΙΡΙΟ ΦΙΞ
  ΟΝΕΙΡΟ ΗΤΑΝ (;)…
_Η ΑΠΟΛΥΤΗ ΑΠΡΑΞΙΑ & AΠΑΞΙΑ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΟ
  ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ
_ΤΟ “ΜΟΝΤΕΡΝΟ” ΚΑΙ ΟΙ ΚΥΝΙΚΟΙ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ


Τριπλό ερέθισμα. Δυο, συνεχόμενα σχεδόν άρθρα στην εφημερίδα "Καθημερινή" στις 15.07 και 20.07 γραμμένα από τη Γιώτα Συκκά και το Δημήτρη Ρηγόπουλο, συντάκτες ευαίσθητους, ενημερωμένους και επίμονους σε ζητήματα που έχουν να κάνουν με την αρχιτεκτονική και τον πολιτισμό ή αν προτιμάτε με την αρχιτεκτονική ως παρακολούθημα της πολιτισμικής μας συνθήκης και η αναφορά μιας σελίδας στην "Ελευθεροτυπία" της 25.07,για το περιεχόμενο της φετινής μας συμμετοχής στη μπιενάλε αρχιτεκτονικής της Βενετίας [θα σχολιαστεί προσεχώς], λειτούργησαν συμπληρωματικά για να γραφτούν οι παρακάτω σκέψεις, που αποτελούν τη δεύτερη στη σειρά ( σ΄αυτό το blog) κειμενική μου κατάθεση για την αστική μηχανή «Φιξ».

Το κτίριο-γιαπί του Φιξ στη Συγγρού τα τελευταία 14 χρόνια.

Εποχή δύσκολη. Για την αρχιτεκτονική ακόμη πιο περίπλοκη. Για τη δημόσια αρχιτεκτονική βέβαια ποτέ η κατάσταση δεν ήταν συμβατή με όσα συμβαίνουν στον υπόλοιπο κόσμο. Η παραγωγή κτιρίων με δημόσιο χαρακτήρα στην Ελλάδα υπήρξε ουσιαστική όταν κατάφερε να εκφράσει ανάγκες του τόπου και να τις ενσωματώσει στα πολιτικά προγράμματα της εποχής της. Κάπως έτσι ξεκίνησαν τα σχολικά κτίρια του ’30, τα προσφυγικά του μεσοπολέμου, οι εργατικές κατοικίες μεταπολεμικά, τα Ξενία εκεί κοντά στο ΄60. Εκλάμψεις περιορισμένες με τεράστιο ειδικό βάρος στη γέννηση μιας αρχιτεκτονικής που έβαλε τον τόπο στο χάρτη της ποιότητας. Πρόσφατα ακόμη διάβαζα το μικρό αφιέρωμα του περιοδικού CASABELLA (τεύχ.5/2010) για τον Άρη Κωνσταντινίδη με σπάνιες παλιές φωτογραφίες από δουλειές του μιας περιόδου που η αρχιτεκτονική του τόπου κατάφερνε να εκφράζεται με στιβαρό τρόπο και να ενδιαφέρει πολλούς . Και αναρωτήθηκα αληθινά το φταίει για τη σημερινή αφωνία και τον κυνισμό που περισσεύει.
Σε μια χώρα που δεν υπάρχει ένας επίσημος κεντρικός θεσμός για την Αρχιτεκτονική, παρά την προσπάθεια που έγινε πριν από κάποια χρόνια και το ΥΠΠΟ δεν καταφέρνει 14 χρόνια μετά την «έναρξη καταστροφής» του κτιρίου του ΦΙΞ, να ολοκληρώσει την κατασκευή του νέου εθνικού μουσείου σύγχρονης τέχνης [ΕΜΣΤ], έστω στα σπαράγματα που απόμειναν και στέκονται εκεί πάντα αμήχανα καλυμμένα με λινάτσες, τι μπορεί να περιμένει πια κανείς; Στο μυαλό ορισμένων υπάρχουν μόνο σωροί από μηδενικά, γιατί ένα τεράστιο κενό είναι το μόνο πράγμα που μας έχουν προτείνει για τη δημόσια αρχιτεκτονική τα τελευταία χρόνια. Βέβαια από τη δημιουργία ενός μουσείου σύγχρονης τέχνης σε ένα μοντέρνο κτιριακό σπάραγμα τι έχουν οι άσχετοι να ωφεληθούν του φοβερού σιναφιού των κάθε λογής κρατικοδίαιτων ανύπαρκτων πολιτικάντηδων και ειδικών συμβούλων;
Όπως δεν έχουν σε τίποτα να ωφεληθούν από τις πολιτικές για τη στέγαση των μεσαίων στρωμάτων μέσα από προγράμματα κοινωνικής κατοικίας που θα μπορούσαν να προσφέρουν με ποιοτικούς όρους αναβαθμισμένες συνθήκες κατοίκησης και θα έδιναν τη δυνατότητα σε νέους ανθρώπους να βιώσουν μια άλλη σχέση με τον αστικό χώρο, σταδιακά απαξιωμένο και εκφυλισμένο σχεδόν σε όλες τις πόλεις από την κυριαρχία των εργολάβων και την κατάληψη και της τελευταίας σπιθαμής γης από την οικιστική εξάπλωση που γίνεται σχεδόν αυτόματα…Δεν υπάρχουν πια ούτε δάση ούτε ακρογιάλια, όλα βορά στην αγορά της κατοικίας ή της παραθεριστικής κατοικίας που λίγο έλειψε με το εφιαλτικό χωροταξικό για τον τουρισμό να καταβροχθίσει και τα τελευταία σπαράγματα του τοπίου και να μετατρέψει τεράστιες περιοχές σε οικιστικές χωματερές πιο αποκρουστικές από ανατριχιαστικά φανταστικά τοπία της πιο μοχθηρής φαντασίας…
Να ξαναμιλήσουμε για το δημόσιο χώρο που έγινε όνειρο άπιαστο για τις μεγάλες πόλεις ή για τους βάρβαρους αποκλεισμούς κάθε λογής που επιβάλλουμε εμείς οι πλειοψηφίες των «καταναλωτών» στους διαφορετικούς συμπολίτες μας που δεν έτυχε να έχουν την αρτιμέλεια μας ή την ευγενική μας καταγωγή και έχουν λίγο χρώμα παραπάνω στη σάρκα τους, δεν έτυχε να μοιράζονται τις ίδιες θολές προτιμήσεις του καθημερινού μας καταιγιστικού και υπερθεαματικού εκμαυλισμού όπου κυριαρχεί η πιο αηδιαστική τηλοψία, δεν κουβαλούν τη νοοτροπία μιας τάξης και μιας τακτοποίησης που εμείς ποτέ στο βάθος δεν σεβαστήκαμε, δεν έχουν το προνόμιο να σπουδάζουν και να γίνονται δημόσιοι λειτουργοί για να κρατούν δέσμιους και ομήρους της ολιγωρίας τους το σύνολο σχεδόν της ελληνικής κοινωνίας, δεν συμμετέχουν στους θεσμούς και η παρουσία τους στην καθημερινή διαπραγμάτευση είναι η διαπόμπευση και η ρατσιστική μεταχείριση, δεν έχουν το δικαίωμα να κρατούν τη σημαία αλλά μπορούν να σηκώνουν μπάζα ή να καθαρίζουν τα σκουπίδια και τα απορρίμματα της δυσώδους χωματερής μας που μέχρι και τώρα δεν καταφέραμε να διαχειριστούμε ως ευρωπαίοι.
 
Να διεκδικήσουμε την παρουσία της αρχιτεκτονικής με δημόσια σημασία, στη δημιουργία του αποθέματος του κοινωνικού εξοπλισμού που χρειάζεται για να υπάρξει μια πολιτισμένη κοινωνία πολιτών και όχι βέβαια μόνο τα καθιδρύματα και τα κλαμπ των περιορισμένων ελίτ, ούτε βέβαια μόνο τα μέγαρα που στεγάζουν τους εξουσιαστικούς μηχανισμούς και τις πολυποίκιλες εκφράσεις της κυριαρχίας ενός όλο και πιο ανάλγητου οικονομικού και χρηματοπιστωτικού συστήματος των αγορών που ξέρουν καλά να κρύβουν επιμελώς πίσω από τις απρόσωπες γυάλινες προσόψεις τους όλα εκείνα που επιβάλλονται στους πολλούς μέσα από την υπερεθνική τώρα πια παρουσία τους που καθορίζει το μέλλον και τα όνειρά μας. Να κτίσουμε σχολειά-πρότυπα που θα αποτελούν δοχεία για τη συγκρότηση των αυριανών αντιαυταρχικών κοινωνιών της ουτοπικής «πολιτικής Ευρώπης»,να δημιουργήσουμε μουσεία και αίθουσες σύγχρονης τέχνης που θα ανοίγουν παράθυρα στο βλέμμα μας για ένα κόσμο που αλλάζει τόσο γρήγορα, να κάνουμε νοσοκομεία και ειδικούς χώρους περίθαλψης που θα υποδέχονται τις ανάγκες μας και τις μάχες μας με τη φθορά προσφέροντας άνεση και αξιοπρέπεια, να οργανώσουμε χώρους υποδοχής της συλλογικότητας που θα στεγάσει τις οικουμενικές μας αναζητήσεις και τις αξίες της ανοχής, του σεβασμού της απροκατάληπτης διαπραγμάτευσης που θεσμοποιεί ένα διαφορετικό συλλογικό φαντασιακό, να ανοίξουμε πόρτες για τις τέχνες, για τις σύγχρονες αναζητήσεις των νέων ανθρώπων, για την καινοτομία και τη σύγχρονη τεχνολογική συνθήκη που υπηρετεί τις ευρείες πλειοψηφίες της κοινωνικής μας συνάντησης, για την αειφορία και την επαφή με τη φυσική ιεραρχία και το τοπίο που τόσο καταναλώσαμε άκριτοι και αδηφάγοι μέχρι τώρα…Να δώσουμε ένα σημαντικό βήμα στην αρχιτεκτονική που μπορεί να εννοεί και να συνθέτει, να κατανοεί και να αποκαθιστά, να δημιουργεί και να θέτει σε κίνηση δυναμικές διαδικασίες που αντιστρατεύονται τη λήθη και επικυρώνουν τον ηθικό χαρακτήρα της ύπαρξης…Να επαναφέρουμε και να επαναθεμελιώσουμε με απτά επιχειρήματα το Λόγο της Αρχιτεκτονικής…

Η πρόταση για το νέο κτίριο του αρχιτεκτ. γραφείου 3SK (Καλλιρόης)

Ας δώσουμε επιτέλους ακόμη μια ευκαιρία στο κτίριο του ΦΙΞ…Διαφορετικά η όποια συμμετοχή μας στη φετινή μπιενάλε αρχιτεκτονικής της Βενετίας μου φαίνεται πως δεν έχει πια κανένα περιεχόμενο…


Odyss, 28.07.2010
LINKS:
[www.ekathimerini.gr]

[news.kathimerini.gr]


*/Παραλλάσσοντας τον τίτλο του γνωστού αντιπολεμικού τραγουδιού του Τζων Λένον "Give peace a chance!" [μεταφρ.: "Δώστε ακόμη μια ευκαιρία στην ειρήνη!"] που τραγούδησε η Γιόκο Όνο.

]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/07/michelangelo-merisi-da-caravaggio-1571.html c c
Στις 18.07.1610,όπως αναφέρουν οι βιογράφοι του πέθανε 38 ετών, ένας από τους μεγαλύτερους ζωγράφους όλων των εποχών. Ο σύντομος βίος του υπήρξε ταραγμένος και το σπουδαίο του έργο μπορεί να το ανακαλύψει κανείς σήμερα στις πιο μεγάλες πινακοθήκες και τα μουσεία του κόσμου και ιδιαίτερα της Ιταλίας. 400 χρόνια λοιπόν μετά το θάνατό του ο Καραβάτζιο, ένας οικουμενικός δημιουργός μπορεί να μας προσφέρει τις εικόνες του, αιώνιο υπομνηματισμό ενός μοναδικού ταλέντου και μιας εποχής που δημιουργούσε τις παραστάσεις της και τις κατέλειπε σε μας, σιωπηλές και χαρακτηριστικές συνάμα μαρτυρίες ενός αλλοτινού ευρωπαϊκού κόσμου. Οι συνθήκες τότε δεν ήταν καλύτερες. Ήταν απλά διαφορετικές. Οι μεγάλοι εικονογράφοι εκείνης της περιόδου ήταν κυρίως διαποτισμένοι από τη θεματική των θρησκευτικών διηγήσεων και η έμπνευση και οι τεχνικές τους είχαν ως μοναδικό σκοπό την εξυπηρέτηση και την ανάδειξη της κηδεμονίας του θρησκευτικού συναισθήματος και της κυρίαρχης χριστιανικής ομολογίας.
Αυτό όμως δεν εμπόδισε ένα εκρηκτικό ταλέντο όπως τον Caravaggio,με επεισοδιακή προσωπική ζωή, να πραγματοποιήσει μια σπουδαία ζωγραφική κατάθεση, να αναδείξει τη δύναμη των προσώπων και τη φυσική κατατομή και κίνηση των σωμάτων με μια φοβερή ένταση βασισμένη στους έντονους σκιοφωτισμούς (chiaroscuro) και δικαίως να θεωρείται από πολλούς ένας από τους σημαντικότερους προάγγελους του μοντερνισμού στη ζωγραφική.

Οι εικόνες του έχουν μια εκπληκτική φινέτσα και εκπέμπουν με εκφραστική δεινότητα μια ποιότητα που μπορεί να μετασχηματίζει τις προσλήψεις της κλασικής παραστατικότητας σε δυναμική διαδικασία κατάδυσης στα βάθη της σπαρακτικής ανθρώπινης και θείας περιπέτειας. Στο σημερινό καταιγισμό των εικόνων που έχουν μεταμορφωθεί συντριπτικά σε εμπορικά σήματα, αναδεύοντας συντριπτικά την ιλύ από το βυθό μιας τεράστιας χωματερής εικονικών πολλές φορές ερεθισμάτων, η επαφή με το έργο του Caravaggio, μπορεί να επαναθεμελιώνει τη δυνατότητα της εσωτερικής μας –κυρίως- όρασης να αναζητεί και να εστιάζει το βλέμμα και το ενδιαφέρον μας στο μεγάλο απόθεμα της οικουμενικής καλλιτεχνικής κληρονομιάς , που έχει τη δύναμη να μας γοητεύει και να μας παρηγορεί κιόλας… Οdyss,18.07.2010 Michelangelo Merisi da Caravaggio [aπό την Wikipedia]Ο Μικελάντζελο Μερίζι (ιταλ.: Michelangelo Merisi da Caravaggio, 29 Σεπτεμβρίου 1571 - 18 Ιουλίου 1610), γνωστός περισσότερο ως Καραβάτζιο, ήταν Ιταλός ζωγράφος, το έργο του οποίου ανήκει χρονικά στα τέλη του 16ου έως τις αρχές του 17ου αιώνα. Αν και οι πρώιμοι πίνακές του περιλάμβαναν κυρίως προσωπογραφίες, σταδιακά εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους ζωγράφους θρησκευτικών σκηνών. Το νατουραλιστικό ύφος του και η ανάδειξη της ανθρώπινης φύσης των αποστόλων και των μαρτύρων στα έργα του θεωρήθηκε ότι εξυπηρετούσαν τις βλέψεις της Αντιμεταρρύθμισης. Με την τεχνική του chiaroscuro κατάφερε να ενισχύσει το δραματικό στοιχείο και το μυστηριακό χαρακτήρα της πίστης, ενώ συνολικά η επαναστατική τεχνική των δραματικών φωτοσκιάσεων του τενεμπρισμού, όπως την εισήγαγε ο Καραβάτζιο, σφράγισε την μπαρόκ σχολή της ζωγραφικής.Έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους πρώτους μοντέρνους ζωγράφους, ενώ σημαντική θεωρείται η συνολική επίδρασή του στην ευρωπαϊκή ζωγραφική.Παρά την επίδραση που είχε το έργο του στην εποχή του, αλλά και τις ισχυρές αντιδράσεις που προκάλεσε, περιέπεσε σε λήθη τους αιώνες που ακολούθησαν το θάνατό του, για να επανέλθει στο προσκήνιο κυρίως στη διάρκεια του 20ού αιώνα, καταλαμβάνοντας και διατηρώντας έως σήμερα περίοπτη θέση στην ιστορία της ευρωπαϊκής τέχνης.


]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/07/blog-post.html c c Αφιερωμένο στους :

_Σωκράτη (470–399 π.Χ.)
_René Descartes (1596–1650)
_Baruch Spinoza (1632–1677)
_Gottfried Leibniz (1646–1716)
_Immanuel Kant *(1724–1804)
















                      Το φετινό καλοκαίρι συμπληρώθηκαν 229 χρόνια από τη χρονιά (1781) που ο Immanuel Kant, δημοσίευσε το σπουδαίο κείμενό του «Κριτική του καθαρού λόγου». Ο Καντ υπήρξε ένας από τους σπουδαιότερους εκπρόσωπους μιας φιλοσοφικής και στοχαστικής αναζήτησης που έχοντας τις αφετηρίες της και στο Σωκράτη άρθρωσε τις διανοητικές της επεξεργασίες και τα επιχειρήματά της πάνω στον άξονα της κυριαρχίας του «ορθού λόγου», βασικής συνιστώσας ενός ολόκληρου συστήματος σκέψης και κατανόησης του κόσμου και της ανθρώπινης διαδρομής. Με λίγα λόγια η λογική (και ο ορθός λόγος) είναι εκείνη που καθόριζε πάντα την ανθρώπινη βούληση ,τις κρίσιμες επιλογές του ανθρώπου και την ερμηνεία της ανθρώπινης εξέλιξης και όχι η μεταφυσική και οι διάφορες θεολογικές προσεγγίσεις των οποίων βέβαια σε καμιά περίπτωση δεν αμφισβητείται η συμμετοχή στην περιπέτεια της ανθρώπινης σκέψης και την αναζήτηση της αλήθειας.
Σε μια εποχή όπως τη σημερινή ,ιδιαίτερα δύσκολη για τις μεγάλες κοινωνικές πλειοψηφίες, που καλούνται να επαναπροσδιορίσουν δραστικά τις μέχρι τώρα ηθικές τους προτεραιότητες που εμφανίζονται να συναντούν σοβαρά αδιέξοδα, ο γενικότερος προβληματισμός μας είναι προφανές πως πρέπει να στραφεί και να αμφισβητήσει πρωταρχικά το κοινωνικό φαντασιακό που οικοδομήσαμε αλλά και τις πολιτικές πρακτικές που το υποστήριξαν με ατελή και μονοδιάστατο τρόπο. Σε μια δυστοπική συγκυρία όπου με απροκάλυπτο τρόπο έχουν πια απογυμνωθεί όλες οι ψευδεπίγραφες αφηγήσεις των «θεολόγων της αγοράς», ο απόλυτος κυνισμός των εκπροσώπων των κέντρων ισχύος φαίνεται να υπογραμμίζει με όλους τους τρόπους τις έωλες προσεγγίσεις του διαρκούς καταναλωτικού και θεαματικού καταναγκασμού που μας έχει επιβληθεί. Η άποψη των αμετανόητων χμερ μιας στείρας οικονομικής και χρηματοπιστωτικής φενάκης που βασισμένη δήθεν στην ελεύθερη επιλογή μπορούσε στο διηνεκές να παράγει και να αναπαράγει την εικόνα του υλικού της μύθου, φαίνεται να καταρρέει με πάταγο μέσα στη δυσώδη χωματερή ενός απέραντου νεοφιλελεύθερου σκουπιδότοπου που έρχεται να προστεθεί στις υπόλοιπες ιστορικές αυταπάτες.
Ο ορθός λόγος και τα επιχειρήματα της λογικής που μπορούσαν πάντα να διαμορφώνουν μια ισχυρή και αντικειμενική αφετηρία για την αναζήτηση του δρόμου της «αρετής» φαίνεται πως δεν κατάφεραν τελικά να ενταχθούν καταστατικά μέσα στις μεγάλες κοινωνικές και πολιτικές διεργασίες. Έτσι σήμερα μας λείπουν σχεδόν ολοκληρωτικά ,η έννοια της αιτιοκρατικής λογικής πρόβλεψης, της διαλεκτικής αποτίμησης, του καθαρού και θαρραλέου πολιτικού λόγου, της δημοκρατικά οργανωμένης διαπραγμάτευσης πάνω σε ένα κοινά αποδεκτό αξιακό υπόβαθρο. Είμαστε απλά στην εποχή της απόλυτης επικράτησης των αφανών κέντρων ισχύος και της κυριαρχίας του ανορθολογισμού.
Φαίνεται πως η ίδια η φύση του απρόβλεπτου ανθρώπινου «όντος» επεδείκνυε πάντα μια διάθεση που υπερέβαινε τις διαστάσεις του κόσμου της λογικής και του μέτρου αναζητώντας ερείσματα κυρίως σε αφηγήσεις διανθισμένες με το υλικό των παραμυθιών και της πλάνης. Η απουσία του ορθού λόγου ήταν ένας συστηματικός και βολικός ηθμός απέναντι στην επίγνωση της ίδιας της πραγματικότητας. Μπορεί πραγματικά να ισχυριστεί κανείς σοβαρά πως ένας κόσμος κτισμένος με αδικία και αδιαφάνεια, με σαρωτική επικράτηση του ιδιωτικού πάνω στο δημόσιο και το οικουμενικό, με προτεραιότητα στο κέρδος και την κατασπατάληση των ανθρώπινων πόρων, με απίστευτο πλούτο σε ελάχιστους και απύθμενη φτώχεια την ίδια στιγμή, αδύναμος να αντιληφθεί τις συνέπειες της αχαλίνωτης και άπληστης κυριαρχίας του πάνω στο εποικοδόμημα της ιεραρχίας της φύσης, μπορεί πραγματικά να έχει σχέση με τα απλά και αυτονόητα προτάγματα που μπορεί να αρθρώνει η λογική σκέψη και η στέρεη σχέση μας με τα πράγματα και την κοινή συνθήκη της ύπαρξης; Εμφανέστατα, όχι!Άρα τι παραπάνω συμβαίνει τώρα που ένα συμπαθέστατο (και όπως υποστηρίζουν οι βιολόγοι και πανέξυπνο) μαλάκιο, ένα χταπόδι έχει αναγορευθεί τις τελευταίες 20 μέρες σε Πυθία χρησμών καθώς καλείται να επιλέξει μέσα στη δεξαμενή του (μέχρι να καταναλωθεί φοβάμαι) ποια θα είναι η ομάδα που θα νικήσει στον αντίστοιχο αγώνα του παγκοσμίου κυπέλλου ποδοσφαίρου που γίνεται φέτος στην Νότια Αφρική. Και βέβαια έχει (στατιστικά υπάρχει πάντα η πιθανότητα) επιλέξει μέχρι τώρα, πάντα το νικητή ξεσηκώνοντας την ενθουσιώδη αποδοχή όλων όσων ασχολούνται με τα σχετικά ζητήματα και τροφοδοτώντας καθημερινά στο διαδίκτυο χιλιάδες σχόλια για τη φοβερή μαντική ικανότητα που διαθέτει και που δεν μπορεί πια να αμφισβητηθεί!!!
Φαίνεται πως η κατάρρευση του οικονομικού μοντέλου που βιώνουμε συνδυάζεται απόλυτα με την καταρράκωση του ίδιου του ορθού λόγου με όλους τους πιθανούς συνειρμούς και συνάψεις. Το ολοφάνερο κρισιακό πρόσημο που τείνει να ετεροκαθορίζει την ψυχολογική αποδιοργάνωση των ανθρώπινων υποκειμένων αρχίζει πια να αποκτά χαρακτηριστικά εξαιρετικά ανησυχητικά ή και επικίνδυνα. Καθώς η αποχαλίνωση των αγορών και της κατανάλωσης και η παραπλανητική ευμάρεια που επέβαλαν σαρωτικά, κατέστησαν τους ανθρώπους μικρούς θεούς και υποκατέστησαν με τα παραπλανητικά τους περιτυλίγματα και τις θολές εικόνες ενός εκμαυλιστικού και παράλογου οικονομικοπιστωτικού παραληρήματος τα επιχειρήματα της πειθούς, του διαλόγου και του ανθρώπινου μέτρου οριστικό(;) παρελθόν στις χωματερές της ιστορίας, οι επικυρίαρχοι των αγορών του "θαυμαστού καινούριου κόσμου"** έριξαν στα άχρηστα και όλα εκείνα που σε άλλες εποχές συγκρατούσαν την απύθμενη διάθεση επιβολής και την ανθρώπινη ματαιοδοξία, δηλαδή το θρησκευτικό συναίσθημα και την πίστη στον έρωτα και την τέχνη ως μοναδικές κατακτημένες υπεραξίες μιας συνείδησης που μπορεί να διαβάζει ποιητικούς στίχους ή να αναζητά τις ασέληνες νύχτες τον Αλδεβαράν στο στερέωμα και την κόμη της Βερενίκης ριγμένη στις εσχατιές του ουρανού. Κι τι απόμεινε στο τέλος? Μα μια τεράστια ανοικτή μαύρη τρύπα έτοιμη να μας καταπιεί, γεμάτη με τελώνια και τέρατα που μόνο ο ύπνος της λογικής μπορεί να γεννήσει***…
Με όλη την πλάκα που μπορεί να έχει το θέμα με τον συμπαθή Πολ –το χταπόδι¬- θα τολμούσα ολοκληρώνοντας τις λίγες αυτές σκέψεις να δηλώσω πως αν καταφέρω να δω σήμερα τον τελικό του Μουντιάλ, δεν θα είμαι σίγουρος μέχρι να τελειώσει ο αγώνας ποιος θα είναι τελικά ο κερδισμένος της αναμέτρησης στη χώρα αυτή -τη Νότια Αφρική- που τόσο χρόνια μετά το τέλος του φυλετικού ρατσιστικού διαχωρισμού του απαρχάϊντ δεν κατάφερε ακόμη να αναμετρηθεί και να νικήσει τους δαίμονες της φτώχειας, της ανάγκης και του φόβου που επιβάλλει ένα ανάλγητο «διεθνές σύστημα καταμερισμού της ευτυχίας» που εξακολουθεί με επιδεικτικά ανορθολογικό τρόπο να ετεροκαθορίζει τις τύχες των απλών ανθρώπων και των τόπων του Κόσμου μας…
Οdyss, 11.07.2010
*/Immanuel Kant [1724-1804] (από την Wikipedia)
O Εμμάνουελ Καντ (Immanuel Kant), γεννήθηκε στις 22 Απριλίου του 1724 στο Καίνιξμπεργκ της Πρωσίας (που σήμερα ονομάζεται Καλίνινγκραντ και ανήκει στη Ρωσία) και πέθανε στο Καίνιξμπεργκ στις 12 Φεβρουαρίου του 1804.΄Hταν Γερμανός φιλόσοφος και επιστήμονας. Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους στοχαστές και φιλοσόφους της εποχής του.
O Καντ και η φιλοσοφία του
Ο Καντ όρισε το διαφωτισμό (Aufklärung), στο δοκίμιο του Was ist Aufklärung?, ως την περίοδο που χαρακτηρίζεται από το γνωμικό, "Sapere aude!" (τόλμησε να γνωρίσεις). Αυτή η περίοδος χαρακτηρίστηκε από την αυτόνομη σκέψη, απαλλαγμένη από τις υπαγορεύσεις της εξωτερικής πολιτικής εξουσίας. Το έργο του Καντ χρησίμεψε ως συνδετικός κρίκος μεταξύ του Ορθολογισμού και του Εμπειρισμού, φιλοσοφικές παραδόσεις του 18ου αιώνα. Είχε, επίσης, αποφασιστική επίδραση στο κίνημα του Ρομαντισμού και τη φιλοσοφία του Γερμανικού Ιδεαλισμού του 19ου αιώνα. Το έργο του υπήρξε, τελικά, σημείο εκκίνησης για πολλούς φιλοσόφους του 20ου Αιώνα.
Οι δύο αλληλοσυνδεόμενοι θεμέλιοι λίθοι αυτού που ο Καντ αποκαλούσε ως την "κριτική φιλοσοφία του" - την "Κοπερνίκεια επανάσταση" που ισχυριζόταν ότι συνέθεσε για τη φιλοσοφία - ήταν η Επιστημολογία (ή αλλιώς Θεωρία της γνώσης) του Υπερβατικού Ιδεαλισμού και η ηθική φιλοσοφία περί της αυτονομίας της αιτιολογίας (reason). Αυτές τοποθετούσαν το ενεργό, έλλογο ανθρώπινο υποκείμενο στο κέντρο του κόσμου της γνώσης και της ηθικής. Όσον αφορά στη γνώση, ο Καντ υποστήριζε ότι το έλλογο καθεστώς του κόσμου, όπως η επιστήμη το αντιλαμβάνεται, δεν μπορεί να θεωρηθεί απλά και μόνο ως η τυχαία συσσώρευση αισθαντικών αντιλήψεων. Αντίθετα είναι το αποτέλεσμα μιας «συνθετικής» λειτουργίας, βασιζόμενης σε κανόνες. Αυτή αποτελείται από την εννοιολογική συνένωση (unification) και ενσωμάτωση (integration) που πραγματοποιείται από το νου μέσω εννοιών ή των «κατηγοριών της κατανόησης» που υπάρχουν στις αντιλήψεις μέσα στα πλαίσια του χώρου και χρόνου, που δεν είναι έννοιες, αλλά μορφές αισθαντικότητας, οι οποίες είναι με τη σειρά τους απαραίτητοι όροι για κάθε πιθανή καταγραφή εμπειρίας. Ως εκ τούτου η αντικειμενική τάξη πραγμάτων και η αιτιώδης αναγκαιότητα που λαμβάνει χώρα μέσα στα πλαίσια της πρώτης, είναι παράγωγα του μυαλού κατά τη διάρκεια της αλληλεπίδρασης του με ότι υπάρχει έξω από το μυαλό ("Ding an sich"). Αναφορικά με την ηθική, ο Καντ υποστήριξε ότι η πηγή της θεωρίας της αρετής και της ηθικής δεν βρίσκεται σε εξωτερικούς από την ανθρώπινη φύση παράγοντες, δεν αποδίδεται στη φύση, ούτε στο Θεό, παρά μόνο στην καλή θέληση. Καλή θέληση είναι αυτή που πηγαίνει σύμφωνα με οικουμενικούς νόμους ηθικής που η αυτόνομη ανθρώπινη ύπαρξη ελεύθερα και αβίαστα αποφασίζει να ενστερνιστεί. Αυτοί οι κανόνες υποχρεώνουν το κάθε ανθρώπινο υποκείμενο να μεταχειρίζεται τα άλλα ανθρώπινα όντα ως σκοπούς και όχι μόνο ως μέσα προς κάποιο σκοπό.
Αυτές οι καντιανές ιδέες διαμόρφωσαν κατά πολύ ή αλλιώς επηρέασαν όλη την επιχειρηματολογία και ανάλυση της μεταγενέστερης φιλοσοφίας. Οι ιδιαιτερότητες του Καντ και της φιλοσοφίας του πυροδότησαν άμεση και διαρκή διαμάχη. Παρόλα αυτά, η άποψη που αυτός διατηρούσε ότι ο νους από μόνος του συμβάλει αποκλειστικά στη γνώση του (και ως εκ τούτου αυτή η γνώση υπόκειται σε περιορισμούς που δεν μπορεί να ξεπεράσει), ότι η ηθική έχει τις ρίζες τις στην ανθρώπινη ελευθερία, ενεργώντας αυτόνομα και σύμφωνα με έλλογες, ηθικές αρχές και ότι η φιλοσοφία εμπεριέχει αυτο-κριτικές διαδικασίες, αναδιαμόρφωσαν οριστικά τη φιλοσοφία.
**/ "O θαυμαστός καινούριος κόσμος".Το εξαιρετικά προφητικό και εφιαλτικό συνάμα ανάγνωσμα του Άλντους Χάξλεϊ ,γραμμένο ήδη το 1936, που περιγράφει με συγκλονιστικό τρόπο πολλές από τις σημερινές πραγματικότητες της εποχής μας.Το προτείνω ανεπιφύλακτα, ως ένα βήμα παραπέρα από το "1984" του Τζορτζ Όργουελ και την  "Κοινωνία ρου θεάματος" του Γκι Ντεμπόρ.    ***/ Η γνωστή διατύπωση από το έργο του μεγάλου Ισπανού ζωγράφου, Φρ.Γκόγια, μερικά έργα του οποίου είδαμε πέρυσι στην έκθεση της Εθνικής Πινακοθήκης στην Αθήνα. Από εκείνη τη σειρά και το έργο που εικονογραφεί το κείμενο.   ]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/07/35-45.html c c





















[ΣΤΗ ΛΟΥΚΙΑ (ΡΙΚΑΚΗ) ,ΤΟ ΝΙΚΟ (ΝΙΚΟΛΑΪΔΗ) ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΠΟΥ ΔΙΑΡΚΕΙ_ΣΤΟ ΔΗΜΗΤΡΗ ΙΝΔΑΡΕ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΣΤΟ ΖΟΥΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΡΟΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΒΙΩΜΑ_ΣΤΟΥΣ ΣΥΝΤΑΞΙΔΙΩΤΕΣ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ (ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ, ΚΙΝ. ΛΕΣΧΗ, ΚΟΙΝΟ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ] ΠΟΥ ΜΑΣ ΥΠΟΔΕΧΘΗΚΕ ΚΑΙ ΜΑΣ ΓΟΗΤΕΥΣΕ ΠΑΛΙ_ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΧΗ ΝΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ ΓΡΗΓΟΡΑ ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ ΤΟΥ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΣΤΕΓΑΖΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ]
Kινηματογράφος με ψυχή απ΄όλο τον κόσμο, για δέκατη συνεχή χρονιά στο φεστιβάλ οικολογικού κινηματογράφου (και όχι μόνο), σε μια ανοικτή συνάντηση δημιουργών και ανήσυχων πολιτών που εξακολουθούν να πιστεύουν πως η τέχνη κατέχει το μοναδικό τρόπο να φωτίζει την αλήθεια και να μας θέτει ζητήματα επαναπροσδιορισμού και έγερσης από το βαθύ λήθαργο της απτόητης (?) καταναλωτικής και «θεαματικής» μας συνθήκης…
Κινηματογράφος της αφύπνισης λοιπόν, σε ένα κόσμο που φαίνεται να αναζητά όσο περνούν τα χρόνια ,με αγωνιώδη τρόπο, νέες αφηγήσεις …Η “θεολογία της αγοράς” και οι χμερ του σημερινού μονοδιάστατου οικονομικού και καταναλωτικού καταναγκασμού αποδεικνύονται βαρύγδουπα ανεπαρκείς για να κατανοήσουν αλλά κυρίως για να αλλάξουν τους όρους της κοινής μας συμβίωσης και δεν ανταποκρίνονται στοιχειωδώς πια ούτε στις πραγματικές μας ανάγκες αλλά ούτε και στο αίτημα για τη διαμόρφωση μιας κοινής ηθικής στάσης απέναντι στις προτεραιότητες της ίδιας της ύπαρξης…
Ο κοινός μας βίος και η συνύπαρξη δεν είναι μόνο όσα συμβαίνουν, εξελίσσονται και φαίνονται σήμερα αλλά θα μπορούσαν να είναι και αρθρωμένα γύρω από ένα άλλο πεδίο προσλήψεων, εγχειρημάτων και εμπειριών…Με λίγα λόγια (για να θυμηθώ και τον Κορνήλιο Καστοριάδη), χρειαζόμαστε επειγόντως τη συγκρότηση ή αν προτιμάτε την αποκατάσταση ενός άλλου κοινωνικού και πολιτικού «φαντασιακού»…Η Ιστορία και η μνήμη περιέχουν πληθώρα αναφορών…
Η εμπειρία μου αυτή τη χρονιά από το φεστιβάλ Ecofilms 2010 –όπου συμμετείχα και ως μέλος της κριτικής επιτροπής ταινιών μεσαίου μήκους μαζί με το Δημήτρη Ινδαρέ και το Χρήστο Ζούρα- ήταν ένα γεγονός που εμπλούτισε θεαματικά τις προσλήψεις μου πάνω στον τρόπο που η κινηματογραφική γλώσσα, με όλες τις τεχνολογικές εξελίξεις που τη συνοδεύουν τα τελευταία χρόνια, έχει καταφέρει να αντιστέκεται και να μετασχηματίζει σε ντοκουμέντο τις όψεις ενός κόσμου που αλλάζει με γοργούς ρυθμούς και μας υποχρεώνει να είμαστε διαρκώς σε εγρήγορση.
Το φεστιβάλ αυτό ξεκίνησε πριν από 10 χρόνια με πυρήνα αναφοράς τα προβλήματα του περιβάλλοντος και τις οπτικές που αναπτύσσονται σ΄ όλο τον κόσμο πάνω στα μεγάλα ζητήματα που σχετίζονται με την εξέλιξη και την προστασία του. Σταδιακά κατάφερε να ενσωματώσει στο πρόγραμμά του αναζητήσεις και τεκμηριώσεις που διατρέχουν όλες τις περιοχές της κοινωνικής και της πολιτικής διαπραγμάτευσης και να μετατραπεί σε ένα τόπο συνάντησης όλων των ρευμάτων σκέψης , των ιδεών, της οραματικής οπτικής που υπάρχει σήμερα σε όλο τον πλανήτη και μπορούν να διατυπώνονται μέσα από τη ματιά και την κάμερα ενός ανήσυχου πνεύματος, που όπως φαίνεται εξακολουθεί να υπάρχει στην εποχή μας -ευτυχώς- παντού.
Δημιουργοί από την Ινδία, τον Καναδά, την Ελλάδα, την Αίγυπτο, την Ιταλία, τις ΗΠΑ, το Ιράν, τη Ρωσία κ.α. μ΄ ένα ανοικτό βλέμμα σ΄ όλες τις μεγάλες πολιτικές και ηθικές εκκρεμότητες της εποχής μας , με μοναδικό τους εργαλείο το σινεμά αλλά εξοπλισμένοι κυρίως με μια συνείδηση ουμανιστική, καταγράφουν, αφηγούνται, τεκμηριώνουν, προβάλλουν, φωτίζουν, αποκαλύπτουν, δηλώνουν με όλες τις τεχνικές της κινηματογραφικής γλώσσας και διαρκή ευαισθησία και αφυπνιστική διάθεση θα παρατηρούσα εδώ, όλα εκείνα που αξίζουν, έχουν ουσία και μπορούν να αποτελέσουν αιτίες για μια θετική μας κινητοποίηση και αντίδραση σε όσα μας επιβάλλονται πολλές φορές ή για όλα εκείνα που η άγνοιά μας μπορεί να είναι και επικίνδυνη.
Ένα σινεμά βαθιά πολιτικό με ιδέες, προθέσεις, πρόγραμμα και θέσεις στις πιο πολλές περιπτώσεις, ένα πολύπλευρο εργαλείο στην υπηρεσία της νέας εξέγερσης των συνειδήσεων που απαιτεί η επικαιρική μας συνθήκη και οι προτεραιότητες της εποχής μας. Οι θεατές, το κοινό , οι άνθρωποι που αγαπούν τον κινηματογράφο και έχουν ενεργή στάση ευθύνης απέναντι στον κοινό μας βίο, δεν αρκούνται μόνο στην απόλαυση της προβολής μιας ταινίας αλλά οργανώνουν με ένα πιο σύνθετο τρόπο την αναζήτησή τους για ένα κόσμο που ξέρει να διατυπώνει και να αρθρώνει τα ζητήματα που αναφέρονται στο σπαραγμό της ίδιας της ύπαρξης και στην ανάγκη της «εσωτερικής» της εννόησης… Γιατί μόνο έτσι μπορεί να περιγραφεί η κατάδυση στην ιερότητα της φυσικής ιεραρχίας που συστηματικά υπονομεύουμε παντού…Εμείς και η φύση, οι πολλές κοινότητες και οι πόλεις του κόσμου που δεν συμβαδίζουν όλες βέβαια στον ίδιο ρυθμό, οι σχέσεις και οι αξίες των προσώπων και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η κατανάλωση των φυσικών και των ανθρώπινων πόρων που σταδιακά εξαντλούνται, οι νέες παραγωγικές και κοινωνικές συνθήκες και η απληστία και η εκμετάλλευση, οι φιλόδοξες πολεοδομικές αναζητήσεις της εξουσίας στις αναπτυγμένες χώρες της δύσης αλλά και η σπουδαία αρχιτεκτονική του ανθρώπινου μέτρου στις αναπτυσσόμενες χώρες και στις αναδυόμενες αστικές τους συγκεντρώσεις, η αναζήτηση της ελπίδας και η προοπτική ενός άλλου καλύτερου κόσμου που είναι εφικτός, η ευαίσθητη ματιά πάνω στον έρωτα και την τέχνη που μπορούν να μας δίνουν φτερά και να μας παρηγορούν…Όλα αυτά σε ένα φεστιβάλ, όπου έγιναν φέτος 113 προβολές, ανοίγοντας πάλι διάπλατα ένα παράθυρο σε μια εναλλακτική όψη των πραγμάτων και του Κόσμου…Η μεγάλη τέχνη του σινεμά, ο κινηματογράφος της τεκμηρίωσης μπορεί πραγματικά να «…θέτει εν έργω την α-λήθεια των όντων…» (Μάρτιν Χάιντεγγερ) ή με τη χρήση του λόγου και του ορθού λόγου –απέναντι στον ανορθολογισμό και τις δογματικές του στοιχειώσεις- «…να επαναθεμελιώνει κάθε μέρα ηθικά τον κόσμο μας…» (Τζούλια Κρίστεβα)…
Οdyss, 04.07.2010
*/ Ο τίτλος (στα ρωσικά) της ταινίας που κρίναμε ως καλύτερη για να τιμηθεί με το πρώτο βραβείο ταινιών μεσαίου μήκους. Είναι σκηνοθετημένη από τον Εβγκένι Σόλομιν και προσφέρεται υποτιτλισμένη στα αγγλικά στο  [www.vimeo.com] . Εκτενέστερο σημείωμα της τριμελούς επιτροπής κρίσης (Ο.Σγουρός/Δημ.Ινδαρές/Χρ.Ζούρας),μπορεί κανείς να διαβάσει στο παράρτημα, αμέσως παρακάτω.

**/Τίτλος δανεισμένος από το γνωστό βιβλίο του ‘Εριχ Φον Ντένικεν, που αναφέρεται στην ερμηνεία των ιχνών των αρχαίων πολιτισμών μέσα από τη δική του οπτική περί παρουσίας στο απώτερο παρελθόν εξωγήινων πολιτισμών στη Γη.Μου φάνηκε ιδιαίτερα κατάλληλος για να περιγράψει όσα είδα στο φεστιβάλ της Ρόδου, και θεωρώ πως έχουν σχέση με το μέλλον ή έρχονται ίσως από εκεί, ελπίζω πάντα με θετικό τρόπο.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ [Το κείμενο της κριτικής επιτροπής των ταινιών μεσαίου μήκους (Οδυσσέας Σγουρός/Δημήτρης Ινδαρές/ Χρήστος Ζούρας) για τις τρεις επιλογές (α΄και β΄βραβείο και τιμητική μνεία) που έκανε.]
ΕCOFILMS 2010ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΑΙΝΙΩΝ ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΗΚΟΥΣ / 26.06.2010
1. Α΄ ΒΡΑΒΕΙΟГлубинка 35 на 45/ Countryside 35X45 / Eξοχή 35Χ45Ρωσία / σκην. Εβγκένι Σόλομιν / διάρκεια: 43΄
[vimeo.com]

 Mια μεγάλη χώρα την εποχή της μετάβασης στη μετασοβιετική πραγματικότητα. Οι φωτογραφίες για τα νέα διαβατήρια που πρέπει να αντακαταστήσουν τα παλιά, αφορμή για την εξαιρετικού βάθους κατάδυση στις πολλαπλές συνάψεις μιας σιβηριανής πόλης με κέντρο βάρους την ανθρώπινη φυσική παρουσία. Η αποκατάσταση των πρωτογενών παραγωγικών χαρακτηριστικών μιας περιοχής αγροτικού χαρακτήρα, η ανάδειξη των κοινωνικών δεσμών που δεν κατάφερε να καταλύσει ο χρόνος, η εκ νέου αναζήτηση του θρησκευτικού συναισθήματος, η υπόγεια αυτοσαρκαστική ενδοσκόπηση των απλών καθημερινών ανθρώπων, ο τρυφερός σχεδόν φωτογράφος που καταδύεται από την επιφάνεια των προσώπων στο βάθος ενός υπαρξιακού υποστρώματος ακατάλυτου από τις δονήσεις των γεγονότων και του χρόνου, αποτελούν την εξωτερική ανάγνωση μιας στιβαρής σεναριακής δομής με ολοφάνερα ανθρωποκεντρικό πρόσημο. Η επιλογή της ασπρόμαυρης εικόνας και οι χειρισμοί του φακού επιτρέπουν στο δημιουργό να δημιουργήσει με αφαιρέσεις όλη εκείνη την τοιχογραφία που αναδεικνύει την ουσία της ανθρώπινης παρουσίας και αναζητεί τις αισθητηριακές καταγραφές που εμπλουτίζουν καρέ καρέ τον ουσιώδη μετασχηματισμό που συντελείται στην κοινή τους καθημερινή συνθήκη επιχειρώντας να προσεγγίσει με διακριτικότητα το υπόβαθρο των -έτσι κι αλλιώς -αχανών εσωτερικών ορίων της ύπαρξης. Η διαπραγμάτευση των όρων ενός θεμελιώδους μετασχηματισμού με την ευφυή αξιοποίηση όλων των μεγάλων αφηγήσεων της κινηματογραφικής γλώσσας, ικανής να φωτίζει μέσα από την εστίαση στο βυθό του προσώπου ,όλες τις νέες κοινωνικές, ηθικές και πολιτικές προτεραιότητες μιας άλλης εποχής.

2. Β' ΒΡΑΒΕΙΟ The latent city / Η λανθάνουσα πόλη / Ινδία / σκην. Κrishnendu Bose / 57΄
Οι νέες αναδυόμενες μητροπόλεις του αναπτυσσόμενου κόσμου, όπως το Νέο Δελχί, αποτελούν τους νέους τόπους που ενσωματώνουν σε μια ριζικά διαφορετική αστική πραγματικότητα όλους τους μύθους που διατρέχουν τα φυσικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα που τις συγκρότησαν. Ο αφανισμός των φυσικών πόρων και της ροής του νερού, η εγκατάλειψη του αγροτικού χώρου και η εξαφάνιση της πανίδας και των φυτών και των δέντρων, η ολοκληρωτική εναντίωση της νέας πολεοδομικής μεγέθυνσης στα μεγέθη και τις κλίμακες μιας κληρονομημένης παράδοσης που ήξερε να συνομιλεί με το πνεύμα του τόπου και να διαμορφώνει ισορροπίες με πυρήνα την ανθρώπινη παρουσία τείνουν να παραχωρήσουν τη θέση τους σε ένα νέο αστικό πολιτισμό που όσο περνά ο καιρός περιορίζει τις αναφορές του στην τοπικότητα και την πολιτισμική ιδιαιτερότητα που τη διαπερνά και αποκτά ωσμώσεις κενές περιεχομένου με ένα κοσμοπολιτισμό ανίκανο να κινητοποιήσει με θετικό τρόπο τις ανθρώπινες κοινότητες στην αναζήτηση μιας καλύτερης κοινής συνθήκης για όλους. Ο ρόλος της Τέχνης όταν καταφέρνει να διατυπώνει με διακριτό τρόπο το όραμα μιας άλλης κατανόησης του τοπίου και των τόπων μπορεί να αποβεί όπως καταγράφεται στην ταινία λυτρωτικός. Δυνατές εικαστικές και καταστασιακές προσεγγίσεις που διαθέτουν πολυσημία και αναζητήσεις σε ένα πλούσιο απόθεμα ερεθισμάτων που διατηρεί ακόμη η πόλη και οι πολύπλευρες ιστορικές της συνάψεις αναδεικνύουν με γοητευτικό τρόπο τη δύναμη μιας δημιουργικής κατάθεσης που επιχειρεί με διαδραστικό τρόπο να καταστήσει τους κατοίκους μιας χαοτικής μεγαλούπολης σε υπάρξεις που μπορούν να ονειρεύονται πως ένας κόσμος καλύτερος είναι εφικτός, ακόμη και μέσα από καλλιτεχνικές χειρονομίες που δεν διαρκούν αλλά έχουν τη δύναμη να επαναθεμελιώνουν ηθικά την τοπική πραγματικότητα μέσα από τη δημιουργική έκφραση που έχει κέντρο τον άνθρωπο.
3. ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΑΝΑΦΟΡΑ Pretend not to see me/ Kαναδάς/ σκην. Katherine Knight/ 48΄
Μια καλλιτέχνης αποφασίζει να εγκαταλείψει μια σπουδαία καριέρα στην πόλη και να εγκατασταθεί σε ένα απλό σπίτι στην εξοχή κοντά στη φυσική ιεραρχία που εξακολουθεί πάντα να διαμορφώνει το περιβάλλον μιας διαφορετικής κατοίκησης και να υποδέχεται γενναιόδωρα όσους καταφέρνουν να επιχειρήσουν αυτή την επιστροφή. Ο χώρος του σπιτιού, δοχείο ζωής και κέντρο ενός προσωπικού σύμπαντος όπου φυλάσσονται σχολαστικά όλα τα δεδομένα της προσωπικής αλλά και της συλλογικής μνήμης, γίνεται το όχημα για την πραγματοποίηση ενός ολιστικού βιωματικού εγχειρήματος που καταφέρνει να εντάξει στα πεπερασμένα γεωμετρικά του όρια την απόπειρα εννόησης και συσσωμάτωσης ενός προσωπικού οράματος για την ύπαρξη και τον κόσμο. Η αποκατάσταση μιας νέας εσωτερικής τάξης στα δωμάτια, τις αποθήκες και τις αυλές ενός σπιτιού που συνομιλεί με το τοπίο και την ίδια ώρα διαμορφώνει το προσωπικό κέλυφος μιας βαθιάς μεταμόρφωσης που αναζητεί με όλους τους τρόπους την ταύτιση της επιθυμίας με την ασφάλεια που σχηματοποιεί η ιδέα του προσωπικού χώρου, αποτελεί ευκαιρία για μια ολόφρεσκη κινηματογραφική γραφή που καταφέρνει τελικά να μετασχηματίσει το προσωπικό όραμα ενός ανθρώπου σε πρελούδιο μιας νέας κοσμικής τάξης που με διαρκή τρόπο αναζητεί ο άνθρωπος μέσα στο σπαραγμό της ύπαρξης. Το εφήμερο και το διηνεκές με εργαλείο την καλλιτεχνική έκφραση που κατορθώνει «…να θέτει εν έργω την α-λήθεια των όντων..» κατά τη χαϊντεγγεριανή διατύπωση.-
Τα μέλη Χρήστος ΖούραςΔημήτρης ΙνδαρέςΟδυσσέας Σγουρός
links: [www.ecofilms.gr] ]]> http://osgouros.blogspot.com/2010/06/marina-abramovic.html c c [o καλλιτέχνης είναι παρών]

EMEIΣ είμαστε;



Στις 31.05.2010, ολοκληρώθηκε στο μουσείο μοντέρνας τέχνης της Νέας Υόρκης η σημαντικότερη καλλιτεχνική κατάθεση [performance] που θεωρώ πως έχει πραγματοποιήσει μέχρι σήμερα η φοβερή Marina Abramovic,η γιουγκοσλάβα καλλιτέχνις που τα τελευταία 30 χρόνια με την παρουσία της και τις υλοποιημένες προτάσεις της (στις περισσότερες περιπτώσεις με εργαλείο το δικό της σώμα) κατάφερε να μας αφυπνίσει και να μετασχηματίσει τη δημιουργική της ενόραση σε σιωπηλή αλλά εκκωφαντική κατανόηση ενός κόσμου που πολλές φορές αρνείται να κοιταχτεί στον καθρέφτη.
Την τελευταία μέρα του Μάη, με αφετηρία στις 14 Μαρτίου 2010, επαναλήφθηκε η τελευταία της συγκλονιστική «καταστασιακή» προσέγγιση στους χώρους του ΜΟΜΑ, πιο μεγάλου μουσείου μοντέρνας τέχνης της Νέας Υόρκης και ίσως και του κόσμου, που με τον εμβληματικό τίτλο ¨Τhe artist is present” συμπυκνώνει και εκπέμπει μια πραγματική και συμβολική κραυγή που υπογραμμίζει την ίδια την –μη αναπληρώσιμη- προσωπική φυσική της παρουσία που δεν μπορεί με τίποτα να υποκατασταθεί.
Από την ώρα που άνοιγε το μουσείο μέχρι την ώρα που έκλεινε η Μαρίνα ήταν εκεί παρούσα ,ντυμένη με ένα μεγάλο κόκκινο, σκουρόχρωμο μπλε ή ακόμη και λευκό μανδύα, καθισμένη ακίνητη, περιμένοντας το κοινό να πάρει τη θέση του σε μια καρέκλα απέναντί της. Μια ατέρμονη χειρονομία επιθετικής υποδήλωσης του σωματικού εκτοπίσματος και εκπομπής του διανοητικού της φορτίου αλλά και μια προσπάθεια κατανόησης αλλά και εξορκισμού της κυριαρχίας του «άλλου»πάνω στη σωματική της ιεραρχία. Παλεύοντας τον ίδιο το δαίμονα της δικής της επίμονης ,ακατάβλητης και ανυποχώρητης στάσης απέναντι στο «εισβάλλον» πρόσωπο, ισότιμο εταίρο -για όση ώρα το άντεχε- στην αναζήτηση μιας προσωπικής ώσμωσης ή μιας υπόγειας αλλά τόσο ευδιάκριτης και εκτεθειμένης σύναψης των βλεμμάτων που προσπαθούσαν να διαπεράσουν με όλο το υλικό των αισθήσεων και των συναισθημάτων το πιο σκληρό υπόστρωμα του αχανούς εσωτερικού τοπίου των δυο απέναντι σωμάτων, πυκνωτών και σηματικών πομπών ταυτόχρονα.
Το ύψος του χώρου του πέμπτου ορόφου του μουσείου τεράστιο, πέρα από τις οικείες κλίμακες και τα καθημερινά μεγέθη ενός ανθρώπινου αρχιτεκτονικού τοπίου. Η Μαρίνα με τη σωματική της παρουσία, το αγέρωχο και ατίθασο και βαθύ βλέμμα της , να διαμορφώνει από μόνη της ένα δυναμικό πεδίο με μεγάλες εντάσεις και φοβερή ατμόσφαιρα που σε υποβάλλει, σχηματοποιώντας με την παρουσία της ένα ολάκερο τόπο, με γεωμετρικά και φυσικά χαρακτηριστικά απρόσμενα και την ίδια ώρα με την πιο βαθιά διανοητική διακήρυξη που υποστηρίζει και υπερασπίζεται το μοναδικό αναφαίρετο δικαίωμα του όντος , δηλαδή την αυτόβουλη και ακλόνητη θέλησή του όχι μόνο να είναι αλλά και να φαίνεται πως είναι εκεί .Παρόν. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Δηλαδή ζωντανό, απτό, φορτισμένο με τη μυική του τάνυση, με τη διεισδυτικότητα των αισθητηριακών του εργαλείων, με τα χείλη που σιωπούν έστω, με τα υγρά του μάτια, με τα μικρά και μεγάλα τοπία του ανθρώπινου προσώπου που φωτίζονται και διαπερνούν, με την πανίσχυρη όχι μόνο συμβολική αλλά ενεργή και αυτούσια υπόκλιση στο πιο συγκλονιστικό μυστικό της ανθρώπινης παρουσίας, το ίδιο το υλικό σώμα, που δεν μπορεί να το υποκαταστήσει ο λόγος, η φωτογραφία, το ηχητικό ντοκουμέντο, το μακρινό μήνυμα και τα άφθονα εργαλεία του διαδικτυακού ντελίριου, δηλαδή θα υπογράμμιζα με θάρρος, τα e-mails,το facebook, το twitter και οι κάθε λογής μηχανές αναζήτησης και το google.
Μια κραυγή στην έρημο της σημερινής συνθήκης της βουβής και άδηλης και μοιραίας ταπείνωσης του υποκειμένου, αφανούς και ιδιωτεύοντος και όλο και πιο μεμονωμένου και απομονωμένου και αποτραβηγμένου από το ανοικτό θέατρο των αληθινών αναγκών και της εργώδους απαίτησης για μεγαλύτερη συμμετοχή και παρουσία και θαρραλέα συν-δήλωση της ανθρώπινης μοναδικής παρουσίας, μόνης ικανής να «κατοικεί» και να πλάθει και να διανέμει και να μοιράζεται την αλήθεια της ίδιας της ύπαρξης.
Η μεγάλη Μαρίνα, με τα αδρά χαρακτηριστικά ενός τονισμένου προσώπου, με τεράστια μάτια διάπλατα ακοικτά στα σκοτάδια της ανθρώπινης υλικής και ηθικής συνθήκης, με το βλέμμα της να περιτρέχει με επιμονή και να συναιρεί όλες τις πτυχές και τα μορφώματα του ορατού κόσμου, με τη θεϊκή της φιγούρα να οδηγεί το ρυθμό μιας ακαταπόνητης ανάβασης στις κορυφές της έμπνευσης και την ίδια στιγμή να καταδύεται στο βάθος των πραγμάτων και της πραγματικότητας, ήταν η ίδια καλλιτέχνις που στη μπιενάλε της Βενετίας το 1999 με το βαλκανικό μπαρόκ [Balkan baroque],ξεπλένοντας με φορμόλη τόνους από ματωμένα κόκκαλα ζώων, ανήγγελε σαν την Κασσάνδρα τη στυγνή πολυπλοκότητα και την άρνηση της ανθρώπινης ιδιότητας που έφερε ο εμφύλιος στην πατρίδα της, την κυριαρχία στο θυμικό και το μυαλό των ανθρώπων του «κακού» που είχε στη διάρκεια αυτής της φοβερής εποχής καταντήσει σχεδόν κοινότοπο…
Οdyss, 9.06.2010 ]]>